Śnieg

• Przybyszewski Stanisław •

• 1903 •

Do ziemiańskiego dworku przybywa piękna, demoniczna femme fatale – Ewa. Niszczy małżeństwo Tadeusza, swego byłego

kochanka, z Bronką – dziewczyną szlachetną i czystą. Nie mogąc znieść odejścia męża, Bronka popełnia samobójstwo. Wraz z

nią zabija się brat Tadeusza, Kazimierz, bez wzajemności zakochany w bratowej. Wątła fabuła Śniegu (w części zapożyczona z

dramatu Ibsena Rosmersholm) stanowi pretekst do analizy psychiki bohaterów. Ewa wyzwala w Tadeuszu tęsknotę za wolnością,

„potęgą istnienia”, przygodą. Bohater musi wybrać między egzystencją bezpieczną i spokojną (Bronka) a „piekielnym pragnieniem”

(Ewa). Rolę Bronki w życiu Tadeusza porównuje Kazimierz do czystego śniegu, „który na zmarzłą grudę ziemi opadnie, ugrzeje,

otuli”.

Ewa i Bronka uosabiają konflikt w duszy Tadeusza. Bohater nie potrafi odrzucić przerażającej, fatalnej potęgi płciowego instynktu i

ulega demonicznej Ewie. Przybyszewski zbudował dramat według schematu (który opisał w eseju O dramacie i scenie)

polegającego na przeobrażeniu dramatu wewnętrznego osoby w konflikt dwu antagonistycznych postaci scenicznych.

Niedopowiedzenia i wieloznaczności dialogów, powtarzający się motyw śniegu, wreszcie symbolizująca śmierć postać Makryny,

dawnej niańki Bronki, kreują w utworze tajemniczą i niespokojną atmosferę zbliżającej się katastrofy. Ostatni przedstawiciele rodu:

Tadeusz – nudnym życiem zabijający dawne pragnienia i Kazimierz – pozostający w mocy baudelaire’owskiej nudy, uosabiają

dekadenckie rozczarowanie życiem (choć tak bardzo różnią się charakterami). Ewa reprezentuje typ kobiety fatalnej, która

słabszego psychicznie mężczyznę doprowadza do zguby. W demoniczny trójkąt zaplątała się Bronka – jedyna postać dramatu,

która traci to, co kochała; jedyna postać, która przeżywa prawdziwy życiowy dramat. Finałowa scena zdaje się mieć nieco

groteskowy, nie przewidziany przez autora charakter: Kazimierz i Bronka zmierzają na łyżwach do wyrąbanej w stawie przerębli,

by popełnić samobójstwo.