Śluby panieńskie czyli Magnetyzm serca

• Fredro Aleksander •

• 1833 •

Śluby panieńskie wystawione były15 II 1833 we Lwowie, wydane drukiem tamże w 1834.

Rzecz dzieje się na wsi opodal Lublina, w dworku Pani Dobrójskiej, matki Anieli i ciotki Klary, panien na wydaniu. Do energicznej i

wiecznie przekornej Klary daremnie wzycha od dwóch lat młodzieniec z sąsiedztwa, sentymentalny i ckliwy Albin, chodząca

fontanna łez. O rękę cichej i zrównoważonej Anieli ma się ubiegać lekkoduch i trzpiot Gustaw, który w tym celu przyjechał tutaj ze

swym stryjem Radostem, od dawna cichym wielbicielem pani domu. Panienki wszakże naczytały się w romansach o niestałości

mężczyzn, postanawiają ich nienawidzić i nigdy nie iść za mąż, co też pieczętują złożonymi – z inicjatywy przedsiębiorczej Klary

– „ślubami panieńskimi”. Sojusz dziewcząt wyzwala energię w trochę znudzonym wsią Gustawie, a że Aniela podoba mu się

istotnie, próbuje ją zdobyć (a razem i Klarę dla Albina), budząc własnym żarem (i na sposób magnetyczny) analogiczne uczucia w

wybrance. Ponieważ jednak nie może tego zrobić wprost, panienki są bowiem w swych ślubach niezłomne, inicjuje

skomplikowaną i pokrętną intrygę: znajduje powierniczkę w Anieli i zwierza się jej ze swojej nieszczęśliwej, z powodu stryja,

miłości do innej Anieli; Albina namawia do udawania obojętności i jednocześnie sugeruje, że ten nie Klarę kocha, lecz Anielę;

rozpuszcza wreszcie plotkę, jakoby ojciec Klary nieodwołalnie postanowił wydać córkę za starego Radosta. Pełna omyłek i

zawikłań gra, wywrócenie na opak wszystkich wcześniejszych układów, zamieszanie w całym domu, zamęt w głowach, a przede

wszystkim sercach dziewcząt, nieświadomość Radosta co do roli, jaką wyznaczył mu bratanek – znakomite to środki budowania

komediowej akcji, pełnej lekkości, błyskotliwej i subtelnie ironicznej (m. in. wobec kulturowych i literackich stereotypów

sentymentalnej i romantycznej miłości). Gustaw, oczywiście, wygrywa. Sprytny i przedsiębiorczy, przemyślny i mądry realista

(jest w tym antytezą Mickiewiczowskiego Gustawa), osiągnął bardzo wiele: prawdziwie kochając, ale też i po ludzku, i na ludzką

miarę, umiał zdobyć i naprawdę zdobył serce wybranki. Pani Dobrójska dobrze wie, co mówi, gdy oddaje mu Anielę ze słowami: „I

szczęście córki powierzam ci śmiało”. On sam zaś, nie bez stosownej tu ironii i przekory, ostatecznie łączy i błogosławi drugą

parę, Klarę i Albina.

Wyśmienita intryga, wyrazisty rysunek postaci, mistrzowski język i znakomity użytek, jaki robi Fredro z klasycznego

11–zgłoskowca, nadają jego komedii walor sugestywnej i razem metaforycznej opowieści o jakże prawdziwych i realnych

tajemnicach i niespodziankach ludzkiego serca.