Weiser Dawidek

• Huelle Paweł •

• 1987 •

Krytycznoliteracki i czytelniczy sukces Weisera Dawidka wynika zapewne z aury tajemniczości, z niedopowiedzeń, jakie

towarzyszą sensacyjnej w zasadzie fabule. I na dobrą sprawę tylko gdańskie realia (uwzględniające również istotne w skali kraju

wydarzenia polityczne) mają w powieści wymiar konkretny. Wszystko inne oscyluje między fantasmagorią a codziennością.

Iluzoryczność świata przedstawionego pozwala go traktować na różne sposoby. Postać najbardziej tajemnicza – tytułowa –

odbierana była przeważnie jako figura Chrystusa, co w konsekwencji prowadziło do prób parobolicznego – biblijnego i

mesjańskiego – odczytywania powieści Pawła Huelle.

Narracja przebiega w trzech płaszczyznach. Po pierwsze, narrator rekonstruuje przebieg wydarzeń wakacyjnych w roku 1957,

spędzonych z żydowskim „cudotwórcą”, który zarówno pojawił się, jak i zniknął w tajemniczy sposób. Po drugie, narrator zdaje

zdawkową relację ze śledztwa prowadzonego przez czynniki oficjalne w sprawie zniknięcia Weisera. Płaszczyznę trzecią

wypełniają prywatne niejako poszukiwania prawdy o Dawidku, podjęte przez dojrzałego narratora. Przenikające się płaszczyzny

narracji łączy dodatkowo pewien zamysł autotematyczny – narrator zastanawia się bowiem, jak należałoby napisać książkę o

Dawidku Weiserze, gdyby udało się rozwikłać jego tajemnicę.

Lato roku 1957 dostarczyło bohaterom powieści przeżyć niezwykłych. Stały one pod znakiem cudowności, wynikłej z poczynań

Weisera. Oto nagle wyłonił się on z kadzidlanego dymu podczas procesji Bożego Ciała. Następnie lewitował, poskromił panterę w

ogrodzie zoologicznym, chodził boso po rozżarzonych węglach, sam jeden wygrał mecz piłkarski etc. Potrafił zaimponować

zarówno chłopcom, jak i dziewczynom. Z niedojdy awansował na rzeczywistego przywódcę rówieśniczej grupy. U szczytu

powodzenia znika w tunelu. Pozostaje po nim tęsknota i pragnienie innego, lepszego życia.

Powieść Pawła Huelle nie poddaje się jednoznacznej interpretacji, ujawnia bowiem złożoność rzeczywistości. W myśleniu o

świecie i człowieku narrator uwzględnia przede wszystkim to, co najbardziej intryguje – czyli tajemniczość.

„Nie bardzo wiedziałem, jak mam to napisać. Parę razy zaczynałem zdanie, po czym skreślałem je w poczuciu zupełnej

bezsilności i braku inwencji. Każdy, kto choć raz był w śledztwie, musi znać to uczucie. Bo co innego zeznawać ustnie, a co

innego pisać własną ręką to, czego oni pragną się dowiedzieć. Jak pisać, żeby nic nie powiedzieć? Albo: jak pisać, żeby

powiedzieć tylko to, co można? Trzeba uważać na każde słowo, na każdy przecinek i kropkę, bo oni wezmą to pod lupę i będą

czytać każde zdanie dwa razy albo trzy razy” (P. Huelle).

„Weiser to ewidentnie jakaś figura Chrystusa, a jego koledzy o wymownych imionach Piotr, Paweł i Szymon to jakby uczniowie,

apostołowie. Poskramianie dzikiego zwierzęcia wzrokiem, zwycięstwo w meczu, lewitowanie, kolorowe wybuchy – to miniaturowe

odpowiedniki cudów czynionych przez Mesjasza. Wreszcie zniknięcie tytułowego bohatera w nie wyjaśnionych okolicznościach to

odwzorowanie tajemniczego odejścia ze świata – tego, który zostawił przykazanie miłości bliźniego” (A. Libera).