Trzy po trzy

• Fredro Aleksander •

• 1880 •

Zasadniczy zrąb tego pamiętnika powstał w latach 1844–1846; autor jednak później wielokrotnie powracał do rękopisu, uzupełniał

go i miejscami zmieniał, także po tym, gdy w 1854 roku przepisał tekst na czysto.

Głównym przedmiotem wspomnień jest służba wojskowa Fredry w latach 1809–1814 (oficer w armii Napoleona, nie był wszakże

pisarz napoleończykiem, sentymentu dla cesarza nie miał). Wspomnienia te, dalekie od chronologicznego porządkowania

wydarzeń, są wspaniałą gawędą o dawno minionych czasach: historycznych wypadkach, w których autor brał udział, i

anegdotycznych żołnierskich przygodach, wielkiej historii i najzupełniej prywatnych zdarzeniach. Żywa, pełna dygresji – i nie bez

wpływu Sterne’a kształtowana – opowieść przynosi jednocześnie wspomnienia z dzieciństwa i z domu rodzinnego, miniaturowe

portrety najbliższych, galerię przeróżnych oryginałów, wybrane uwagi o własnych początkach pisarskich, krótki a celne refleksje o

polityce, historii, ludziach, życiu, losie, przemijaniu. Wyłania się z tej opowieści bardzo rzetelny i zarazem bardzo plastyczny

obraz przeszłości. Przede wszystkim jednak wyłania się, i dominuje, sugestywny, przekonujący i w najgłębszym tego słowa

znaczeniu prawdziwy portret samego autora. Zasadnicze rysy tego portretu to: humor i liryzm w szczęśliwych utrzymane

proporcjach; mądry sceptyzm i niegasnące zdziwienie życiem i światem; męska powściągliwość w ocenie siebie samego i

szczere wzruszenie (np. kiedy pisze Fredro o domu rodziców i domu własnym); rzetelny krytycyzm i zarazem wielka wobec ludzi

życzliwość. Jednym słowem, Trzy po trzy to znakomita książka, którą bez afektowanej skromności i prosto (najwyższej to miary

mistrzostwo !) napisał o sobie samym Aleksander Fredro, mądry i dobry człowiek i pisarz.