Wyszukiwarka:
Artyku造 > J瞛yk Polski >

Motywy patriotyczne w literaturze polskiej




Motywy patriotyczne w literaturze polskiej Patriotyzm to wielkie s這wo, wielkie a zarazem bliskie sercu ka盥ego cz這wieka i obywatela. Oznacza umi這wanie kraju ojczystego, rodzinnej ziemi, a tak瞠 gotowo嗆 po鈍i璚enia si dla w豉snego narodu. Prawdziw szko陰 patriotycznych uczu jest literatura polska, kt鏎a niemal od samego pocz徠ku wyra瘸豉 g喚bok trosk o losy ojczyzny, :worzy豉 wzorce osobowe prawdziwego patrioty i obywatela. Poczucie odr瑿no軼i pojawia si w naszej literaturze w czasach wczesnego renesansu, kiedy to Miko豉j Rej pisze: A niechaj narodowie w盥y postronni znaj, I Polacy nie g瘰i, i sw鎩 j瞛yk maj. Troska o losy kraju pojawia si tak瞠 w innym utworze Miko豉ja Reja, a mianowicie w "Kr鏒kiej rozprawie mi璠zy trzema osobami Panem, W鎩tem a Plebanem". Autor krytykuje tu szlacht za przekupstwo panuj帷e w s康ach, nieudolno嗆 sejmu, w kt鏎ym "kilka niedziel baj, a ni w czym si nie zgadzaj", wadliw gospodark finansow, 篡cie ponad stan, prywat i pija雟two szlachty. Najwi瘯szy niepok鎩 autora budzi wa郾ie brak troski o losy ojczyzny, egoizm pos堯w, kt鏎zy nie my郵 o sprawach publicznych i pa雟twowych, lecz o w豉snych, prywatnych interesach: Ka盥y na swe skrzyd這 goni, Pewnie Rzeczypospolitej Rzeczy 畝dny tam nie ma na pieczy. Krytyka kleru, zaniedbuj帷ego obowi您ki duszpasterskie, bezlitosne wy鄉iewanie ceremonii ko軼ielnych, a przede wszystkim wiejskich odpust闚, a tak瞠 wsp馧czucie dla niedoli pa雟zczy幡ianego ch這pa, to tak瞠 dow鏚 obywatelskiej troski o losy kraju. Wybitnym humanist, a tak瞠 szczerym patriot by Jan Kochanowski. Nieod陰cznym sk豉dnikiem jego 鈍iatopogl康u by patriotyzm i troska o losy kraju, w闚czas jeszcze pot篹nego cho n瘯anego przez wrog闚. Tym odczuciom daje Jan Kochanowski niejednokrotnie dow鏚 w pie郾iach patriotycznych. Jedn z najbardziej znanych jest pie填 "O dobrej s豉wie", w kt鏎ej poeta m闚i o powinno軼iach ka盥ego obywatela wobec w豉snej ojczyzny, o istocie patriotyzmu. Cz這wiek tym r騜ni si od zwierz徠, 瞠 ma rozum, powinien wi璚 u鈍iadomi sobie, 瞠 po 鄉ierci nic po nim nie pozostanie, opr鏂z dobrej s豉wy i wdzi璚znej pami璚i potomnych. Tote cz這wiek ca貫 篡cie powinien zabiega o t s豉w, a jedyn drog do jej zdobycia jest s逝瘺a ojczy幡ie: S逝禦y poczciwej stawie, a jako kto mo瞠, Niech ku po篡tku dobra wsp鏊nego pomo瞠. Stu篡 ojczy幡ie ka盥y powinien zgodnie ze swymi predyspozycjami i wrodzonymi talentami. Na przyk豉d cz這wiek obdarzony darem wymowy powinien uczy swoich rodak闚 zasad wsp馧篡cia spo貫cznego, poszanowania prawa i sprawiedliwo軼i. Cz這wiek mniej utalentowany, ale silny i o m篹nym sercu powinien walczy z poganami. Nawet je郵i przyjdzie mu zgin望 poeta stwierdza, 瞠 lepiej jest zgin望 na polu walki m這do, zyskuj帷 sobie dobr s豉w, ni 篡 d逝go i umrze w zapomnieniu. Prawdziwym apelem do narodu jest "Pie填 o spustoszeniu Podola". Autor na wst瘼ie przedstawia tragiczne skutki napadu Tatar闚 na Podole. Ziemia polska zosta豉 spustoszona, zrabowana, a wiele bezbronnych kobiet i dzieci dosta這 si do niewoli, gdzie czeka je okrutny los: C鏎y szlacheckie, 瘸l si mocny Bo瞠! Psom bisurma雟kim brzydkie 軼iel lo瞠. Druga cz窷 wiersza to pe貫n patriotycznej troski apel Polak闚, aby pomy郵eli wreszcie o gro膨cym im niebezpiecze雟twie. Nale篡 przede wszystkim opodatkowa si na rzecz zaci篹nego wojska, gdyby i ono nie obroni這 skutecznie wschodnich granic, samemu nale篡 stan望 do walki: Skujmy talerze na talary, skujmy, A 皋軟ierzowi pieni康ze gotujmy (...) Dajmy, a naprz鏚 dajmy! Sami siebie Ku gwa速owniejszej chowajmy potrzebie. Podobny charakter ma pie填 "O cnocie". S這wo to pojmowa poeta jako zesp馧 pozytywnych cech cz這wieka i obywatela. Cz這wiekiem cnotliwym jest przede wszystkim ten, kto wszystkie swe si造 po鈍i璚a ojczy幡ie, nie my郵帷 przy tym o czekaj帷ych go zaszczytach. Propaguj帷 t obywatelsk postaw poeta stwierdza wprost: A je郵i komu droga otwarta do nieba, Tym co s逝膨 ojczy幡ie. Wz鏎 prawdziwego patrioty-obywatela przedstawi tak瞠 Jan Kochanowski w "Odprawie pos堯w greckich". Jest tam Troja鎍zyk Antenor, kt鏎y nie daje si przekupi kr鏊ewiczowi Parysowi - Aleksandrowi, odwa積ie przeciwstawia si tak瞠 kr鏊owi Priamowi, stwierdzaj帷, 瞠 Helen nale篡 odda Grekom, gdy racja jest po ich stronie, unikaj帷 w ten spos鏏 niesprawiedliwej wojny. Stara si on przestrzec Troja鎍zyk闚 przed skutkami zgubnej, niepotrzebnej i niesprawiedliwej wojny, apeluje nawet do sumie swych rodak闚. Kiedy jednak rada troja雟ka podejmuje inn decyzj nie obra瘸 si, lecz natychmiast radzi jak przygotowa si do wojny, aby skutecznie odeprze wroga. To w豉郾ie jest postawa godna patrioty i obywatela, kt鏎y zawsze dobro ojczyzny ma na wzgl璠zie. Mimo, i akcja utworu rozgrywa si w staro篡tnej Troi, mo瞠my przypuszcza, 瞠 autor mia na my郵i takie wsp馧czesne mu spo貫cze雟two polskie, zw豉szcza gdy w monologu Ulissesa ostro krytykowa m這dzie troja雟k, nazywaj帷 j stadem darmozjad闚 i pr騜niak闚, kt鏎ym z powodu ob瘸rstwa trudno si porusza w cienkich jedwabiach, a c騜 dopiero m闚i o ci篹kiej zbroi. Trosk napawa r闚nie autora sytuacja polityczna w skorumpowanym pa雟twie, pozbawionym silnej w豉dzy: Gdzie ani prawa wa4. ani sprawiedliwo嗆, Ma miejsce, ale wszystko z這tem kupi trzeba. Ta bezkompromisowa krytyka spo貫cze雟twa jest wyrazem g喚bokiej patriotycznej troski autora o dalsze losy Polski. Postawa taka jest tym bardziej godna podziwu, 瞠 Polska za Jagiellon闚 by豉 pa雟twem pot篹nym, mocarstwem si璕aj帷ym od morza do morza. Poeta bezb喚dnie dostrzeg jednak istniej帷e ju w闚czas zagro瞠nia, pierwsze oznaki degeneracji szlachty i pragn帷 jako prawy obywatel im zaradzi. Nie tylko literatura pi瘯na, ale r闚nie publicystyka tego okresu pe軟a by豉 obywatelskiej troski o losy kraju. Szczerym patriot, cz這wiekiem wielkiego serca by Piotr Skarga, uwieczniony przez Jana Matejk na obrazie w chwili wyg豉szania swych kaza. W rzeczywisto軼i "Kazania sejmowe" nigdy w sejmie nie by造 wyg這szone, co wcale nie pomniejsza ich warto軼i patriotyc2nych. Najcz窷ciej cytowane jest kazanie "O mi這軼i ku ojczy幡ie", gdy autor wymienia w nim i analizuje sze嗆 chor鏏, kt鏎e szkodz Polsce, a mianowicie brak mi這軼i do ojczyzny, brak zgody politycznej, anarchi religijn, os豉bienie w豉dzy kr鏊ewskiej, niesprawiedliwe prawa i niekarno嗆 grzech闚 jawnych. Autor w spos鏏 niezwykle wzruszaj帷y m闚i o swej w豉snej mi這軼i do ojczystego kraju, bezinteresownej i szczerej, domagaj帷 si takiej samej postawy od innych obywateli. Atakuje on przede wszystkim magnat闚, kt鏎zy zabiegaj帷 jedynie o bogactwo i pot璕 swych rod闚, prowadz do zguby ojczyzny. W kazaniu tym odnajdujemy bardzo popularn p騧niej alegori: por闚nanie ojczyzny do ton帷ego okr皻u. Autor przestrzega, 瞠 w闚czas nie mo積a my郵e o w豉snym dobytku, lecz wszystkie si造 wyt篹y dla ratowania statku, bo tylko wtedy i samych siebie uratujemy przed zgub. Przyczyn upadku mo瞠 te sta si "niezgoda domowa". Piotr Skarga zosta przez potomnych uznany za pomroka, gdy dwa wieki wcze郾iej przewidzia rozbiory Polski i utrat niepodleg這軼i, pisz帷 w kazaniu trzecim "O niezgodzi domowej": Nast徙i postronny nieprzyjaciel, j患szy si za wasz niezgod i m闚i b璠zie: rozdzieli這 si serce ich, teraz pogin4 (...). B璠ziecie nieprzyjacio這m waszym s逝篡li w g這dzie, w pragnieniu, w obna瞠niu i we wszystkim niedostatku, i w豉4jarzmv 瞠lazne na .szyje wasze. Tak wi璚 "Kazania sejmowe" pe軟e patriotycznego niepokoju o losy ojczyzny, to najszlachetniejsze dzie這 literatury patriotycznej w XVI wieku, wyra瘸j帷e nieprzeci皻n osobowo嗆 autora, cz這wieka wielkiego serca, kt鏎y ca貫 swe 篡cie s逝篡 trzem idea這m: mi這軼i Boga, Ko軼io豉 i narodu. Patriotyczny charakter ma tak瞠 dzie這 Andrzeja Frycza Modrzewskiego "O poprawie Rzeczypospolitej". Jedyn trosk autora by這 to, "aby wszyscy obywatele spokojnie i szcz窷liwie 篡 mogli". Temu w豉郾ie celowi ma s逝篡 pa雟two - organizacja powo豉na dla dobra obywateli. W zamian ka盥y obywatel winien jest swej ojczy幡ie obron jej granic. Wojen przynosz帷ych cz這wiekowi cierpienie i 鄉ier nale篡 unika. Kiedy jednak nie jest to mo磧iwe, w闚czas walka w obronie ojczyzny jest najbardziej zaszczytnym obowi您kiem ka盥ego obywatela. Z 瘸lem trzeba stwierdzi, 瞠 ani dzie這 Modrzewskiego, ani g這s Skargi nie wywar造 wi瘯szego wp造wu na kszta速owanie si uczu patriotycznych rodak闚, tote Polska toczy豉 si w przepa嗆, a do rozbiorowej katastrofy. Mo積a jednak stwierdzi, 瞠 literatura a tak瞠 publicystyka towarzyszy豉 od pocz徠ku narodowi w jego dziejowej drodze, kszta速owa豉 uczucia patriotyczne, uczy豉 mi這軼i do rodzinnego kraju. Pozornie beztroskie czasy saskie i pogr捫ona w mrokach kontrreformacji epoka baroku wyda豉 jednak i takich tw鏎c闚, kt鏎ym nieobca by豉 troska o losy ojczyzny. Do najwybitniejszych z nich zaliczy nale篡 zapewne Wac豉wa Potockiego, autora epopei pt. "Wojna chocimska". Obszerne dzie這, w kt鏎ym autor opisuje dzie po dniu przygotowania do wojny obu stron, a potem jej przebieg, nie pozbawione jest jednak akcent闚 patriotycznych. Szczeg鏊nie wiele odnajdujemy ich we fragmencie pt. "Przemowa Chodkiewicza do rycerstwa". Naczelny w鏚z wojsk polskich i litewskich zwraca si do swych 穎軟ierzy, apeluje do ich sumie, dodaje im otuchy i zach璚a do ofiarnej walki. Ojczyzn nazywa Chodkiewicz matk utrapion stwierdzaj帷, 瞠 od postawy rycerzy zale篡 los pozostawionych w domach ojc闚, 穎n i dzieci. Aby doda odwagi swym 穎軟ierzom odpowiednio charakteryzuje wojsko tureckie, kt鏎e sk豉da si z rzemie郵nik闚, kupc闚, handlary niewolnik闚, kt鏎zy zostali si陰 wcieleni przez Osmana do wojska. Nie maj oni 瘸dnej motywacji do walki, my郵 tylko o powrocie do swych dom闚 i rodzin. Natomiast Polacy - potomkowie dzielnych i wojowniczych Sarmat闚 dziedzicz pi瘯ne, rycerskie tradycje po swoich przodkach, kt鏎zy ju za czas闚 Boles豉wa Chrobrego rozszerzali granice na Wschodzie, walcz帷 skutecznie z Rusi Czerwon, a na zachodzie wbijali s逝py graniczne na rzece ζbie. Nie zawsze jednak Wac豉w Potocki byk tak pe貫n podziwu dla swych rodak闚. Czci przodk闚 za ich waleczno嗆, natomiast w鈔鏚 wsp馧czesnych upatrywa upadek rycerskiego ducha. W innym fragmencie "Wojny Chocimskiej" poeta stwierdza: Patrony te, co za ludzi mia造 tamte wieki, Kt鏎zy nam t ojczyzn dali do opieki! (...) Przeb鏬! c騜 nas w tak drobne przemienito mr闚ki? Zbytkami nieszcz瘰nymi, 豉komymi gurty Sami鄉y si w pigmej闚 postrzygli i karty. Te s這wa ostrej krytyki pod adresem w豉snego narodu s wyrazem obywatelskiej noski poety o losy zagro穎nej ojczyzny. Przekonanie o upadku ducha rycerskiego w鈔鏚 szlachty wi捫e si te z prze鈍iadczeniem o ca趾owitej nieprzydatno軼i szlacheckiego pospolitego ruszenia do obrony granic. Pisze o tym Wac豉w Potocki we flaszce pt. "Pospolite ruszenie". Szlachta nie nadawa豉 si do walki, nie umia豉 nawet zda sobie sprawy z gro膨cego jej niebezpiecze雟twa. Kiedy rotmistrz, dowiedziawszy si o planowanym nocnym ataku wroga rozkaza, aby wszyscy zaj瘭i wyznaczone stanowiska, nikt nie us逝cha rozkazu. Szlachta uwa瘸豉, 瞠 nikt nie ma prawa przerywa jej pierwszego, b這giego snu. Beztroska, bezmy郵no嗆 i g逝pota szlachty oburza poet. Tylko rotmistrz i dobosz zdawali sobie spraw z gro膨cego im niebezpiecze雟twa, ale byli przecie bezsilni. Oburzenie na polskie spo貫cze雟two dosz這 te do g這su we fraszce Potockiego pt. "Zbytki polskie". Autor ostro atakuje tu sarmackie zami這wanie do przepychu i 篡cie ponad stan. Wydaje si, 瞠 jedyn trosk Polak闚 jest obwieszenie si per豉mi, diamentami, otoczenie si stadem lokaj闚 i pacho趾闚, tak瞠 bogata i z przesad ubranych. W pogoni za bogactwem Polacy nie dostrzegaj, 瞠 nie ma czym op豉ci najemnego wojska, a ojczyzna coraz bardziej zw篹a si w swych granicach. Dziwi Potockiego brak noski o losy ojczyzny - przecie je郵i kraj dostanie si w r璚e wroga wszystkie nagromadzone bogactwa przepadn. G這s Potockiego by niestety odosobniony. Zdawa sobie z tego spraw sam poeta, pisz帷 we fraszce "Czuj! stary pies szczeka": Nikt Rzeczypospolitej us逝gi nie tyka, Nikt wojew鏚ztwa, p鏦i miarki nie wytyka! (...) Darmo szczeka stary pies, to b璠zie mia zyskiem, 疾 mu si wr璚z albo te dostanie pociskiem. Wac豉w Potocki przeszed do historii literatury przede wszystkim dzi瘯i swej obywatelskiej postawie, wyra瘸j帷ej si w g喚bokiej trosce o losy ojczyzny, w czasach, kiedy zmierza豉 ona nieuchronnie do rozbiorowej katastrofy. Wiek o鈍iecenia tak瞠 wyda wybitnych patriot闚. Poeci i publicy軼i dawali wielokrotnie wyraz swej obywatelskiej troski o losy ojczyzny, uczyli patriotyzmu. Najwybitniejszym spo鈔鏚 nich jest niew徠pliwie Ignacy Krasicki, kt鏎y sw tw鏎czo嗆 poetyck rozpoczyna "Hymnem do mi這軼i ojczyzny". Jest to jeden z najpi瘯niejszych utwor闚 patriotycznych, w kt鏎ym autor nakazuje nam czci i kocha swoj ojczyzn. Mi這嗆 ta powinna si wyra瘸 najwy窺zymi ofiarami i gotowo軼i do bezgranicznych po鈍i璚e. Tak naprawd odczuwa mi這嗆 do ojczyzny potrafi tylko ludzie wielkiego serca, szlachetni, uczciwi, dla kt鏎ych uczucie to jest rzecz 鈍i皻: 安i皻a mi這軼i kochanej ojczyzny, CZUJ ci tylko umys造 poczciwe (...) Byle ci mo積a wspom鏂, byle wspiera; Nie 瘸l 篡 w n璠zy, nie 瘸l i umiera. "Satyry" Ignacego Krasickiego s tak瞠 przejawem obywatelskiej postawy poety. Nie przedstawiaj co prawda wzajemnych stosunk闚 obywatel-pa雟two, ale ostro pi皻nuj najbardziej gro幡e wady spo貫czne, takie jak marnotrawstwo, lenistwo, pija雟two, karciarstwo, na郵adowanie cudzoziemskich wzorc闚. To wro郾ie te wady doprowadzi造 do degeneracji spo貫cze雟twa, a w konsekwencji do upadku kraju. Podsumowaniem krytycznego obrazu 鈍iata zawartego w satyrach jest utw鏎 pt. "安iat zepsuty". Poet oburza panuj帷e bezprawie, rozpusta, egoizm szlachty, brak troski o losy kraju. Spo貫cze雟two zapomnia這 o dobrych obyczajach, nie wie, co to uczciwo嗆 i prawda, wsz璠zie panuje "nie膨d, rozpusta, wyst瘼ki szkaradne". W zako鎍zeniu utworu poeta przedstawia, znany ju z "Kaza sejmowych" Piotra Skargi obraz ojczyzny, jako ton帷ego okr皻u, kt鏎y nale篡 ocali lub razem zgin望: ...okr皻 nie zaranie, Majtki zgodnie z 瞠glarzem, gdy stan w obronie, A cho bezpieczniej okr皻 opu軼i i plynqe, Pod軼iewiej by w okr璚ie, ocali lub zginie. Tak瞠 niekt鏎e bajki Krasickiego mo積a interpretowa jako utwory o charakterze politycznym i patriotycznym. S w鈔鏚 nich zapewne "Ptaszki w klatce" i "Wilczki". W pierwszej z nich m這dy czy篡k nie mo瞠 zrozumie rozpaczy starego czy篡ka, kt鏎y kiedy 篡 na wolno軼i. M這dy nigdy nie zazna smaku wolno軼i, tote woli wygody, kt鏎e mu zapewniono w klatce. Czy瘺y podobnie by這 w鈔鏚 ludzi? Czy瘺y urodzeni w niewoli godzili si z ni! Dalsze dzieje naszego narodu dowodz, 瞠 tak jednak nie by這 - Polacy nigdy nie pogodzili si z niewol. Natomiast bajka "Wilczki" to swoiste ostrze瞠nie dla sk堯conych ze sob Polak闚. Wewn皻rzn niezgod i panuj帷 w kraju anarchi zapewne wykorzystaj pa雟twa s御iednie. Polakom grozi takie samo niebezpiecze雟two, jak tym ma造m wilczkom, k堯c帷ym si mi璠zy sob, kt鏎y z nich pi瘯niejszy. Je郵i b璠ziecie tak w kupie dysputowa si g逝pie, Wiecie kto nie zb陰dzi. Oto strzelec was pozwie A ku郾ierz os康zi. Tak瞠 komedia doby o鈍iecenia stara豉 si kszta速owa postawy patriotyczne i obywatelskie. Podj掖 tak pr鏏 Julian Ursyn Niemcewicz w "Powrocie pos豉". Kontrastuj帷 ob霩 patriotyczny reprezentowany przez rodzin Podkomorzych z obozem konserwatywnym, kt鏎ego przedstawicielem by przede wszystkim starosta Gadulski i modny kawaler Szarmancki. Podkomorzy to prawy obywatel, szczery patriota, kt鏎y dobro ojczyzny ma na wzgl璠zie. W podobnym duchu wychowa swych syn闚, z pos貫m Walerym na czele. Natomiast starosta Gadulski to cz這wiek zacofany, my郵帷y tylko o gromadzeniu i pomna瘸niu maj徠ku, podczas gdy kawaler Szarmancki bezmy郵nie trwoni ojcowsk sched. Obaj jednak pozbawieni s uczu patriotycznych, losy ojczyzny s im zupe軟ie oboj皻ne. Tak wi璚 literatura o鈍ieceniowa by豉 szko陰 篡cia dla 闚czesnych Polak闚, gdy krytykowa豉 negatywne przejawy 篡cia spo貫cznego i ukazywa豉 pozytywne wzory. Niekt鏎e warto軼i tej literatury s uniwersalne, ponadczasowe, poniewa uczy ona umi這wania ojczystego kraju, obywatelskiej troski o kraj rodzinny, szlachetno軼i, uczciwo軼i, godno軼i, m康ro軼i i wielu innych cn鏒, pi皻nuj帷 jednocze郾ie ludzk g逝pot, pych, ciemnot, zarozumialstwo, chciwo嗆, przebieg這嗆, bezmy郵ne na郵adowanie cudzoziemskich wzor闚, pija雟two, ob逝d i wiele innych wad, przypisanych rodzajowi ludzkiemu. Od wielu lat przewidywana przez patriot闚 katastrofa dziejowa w ko鎍u nadesz豉. Przedstawi j Franciszek Karpi雟ki w s這wach pe軟ych rozpaczy i patriotycznego b鏊u: Ojczyzno moja, na ko鎍u upadta! Zamo積a kiedy i w s豉w, i w sil! Ta, co ad morza a do morza w豉da豉. Kawa趾a ziemi nie ma na mogi喚 W takiej w豉郾ie sytuacji politycznej rozwija豉 si polska literatura romantyczna. Jej tematyka by豉 ca趾owicie zdeterminowana sytuacj zniewolonego narodu. Tote polski bohater romantyczny to nie tylko cz這wiek czu貫go serca, ale przede wszystkim patriota, bojownik o wolno嗆 ojczyzny. T galeri polskich bohater闚 romantycznych, wyznaj帷ych zasad "ja i ojczyzna to jedno" otwiera tytu這wa bohaterka poematu Adama Mickiewicza Gra篡na, kt鏎a nie mog帷 znie嗆 my郵i o zdradzie swego m篹a Litawora paktuj帷ego z Krzy瘸kami, przywdziewa jego zbroj i staje na czele wojska, aby zaatakowa znienawidzonego wroga. Dopiero po bohaterskiej 鄉ierci 穎ny Litawor pojmuje ohyd w豉snego post瘼owania. Rzuca si w wir walki, aby pom軼i ukochan. Natomiast drog podst瘼u i zdrady zmuszony jest kroczy inny Mickiewiczowski bohater - Konrad Wallenrod. 砰j帷 wiele lat w鈔鏚 Krzy瘸k闚 wie, 瞠 Litwini nie mog pokona ich w otwartej walce. Tak wi璚 zdeterminowany sytuacj dzia豉 podst瘼nie i zdradliwie, morduje nawet prawdziwego Konrada Wallenroda. Nie pot瘼iamy go jednak, poniewa bohaterowi przy鈍ieca cel najszlachetniejszy - ratowanie Ojczyzny. Przeciwnie sta si on wzorem osobowym dla uczestnik闚 powsta narodowych i wielu pokole spiskowc闚, mo瞠 stanowi wz鏎 osobowy tak瞠 i dla nas. Wzorem prawdziwego patrioty jest tak瞠 bohater I)I cz窷ci "Dziad闚" Konrad. Tak jak mityczny Prometeusz jest got闚 po鈍i璚i si i cierpie, a tak瞠 zgin望 za sw鎩 nar鏚: Ja kocham taty nar鏚 (...) Chc go d德ign望, uszcz窷liwi; Chc nim taty 鈍iat zadziwi Narodowi pogr捫onemu w niewoli, prze郵adowanemu przez zaborc, narodowi, kt鏎ego najszlachetniejsi synowie po upadku powstania listopadowego przemierzali syberyjskie szlaki i gin瘭i w syberyjskich lasach i kopalniach przynosi jednak Mickiewicz s這wa pe軟e nadziei i otuchy. Oto w widzeniu ksi璠za Piotra z syberyjskiego transportu ucieka "Jedno dzieci", z kt鏎ego wyro郾ie przysz造 wskrzesiciel narodu: Z matki obcej, krew jego dawne bohatery, A imi jego czterdzie軼i i cztery. Tak瞠 Jacek Soplica, bohater "Pana Tadeusza" pozostanie na zawsze w 鈍iadomo軼i Polak闚 prawdziwym patriot, kt鏎y podobnie jak Konrad Wallenrod wszystko po鈍i璚i ojczy幡ie. S逝瘺a ojczy幡ie i w tym wypadku u鈍i璚a wszystko. Dlatego przebaczamy Jackowi wszystkie grzechy jego m這do軼i, poniewa odkupi je ofiarn s逝瘺 dla kraju. Walczy w legionach, a potem przyby na Litw ze specjaln misj, aby zorganizowa; powstanie. Jacka nale篡 umie軼i w rz璠zie tych bohater闚, kt鏎zy stanowi dla nas wzory osobowe. Dzi瘯i nim uczymy si jak kocha swoj ojczyzn. "Pan Tadeusz" by i jest dla Polak闚 szko陰 prawdziwego patriotyzmu, a dowodem na to mog by dzieje starego Skawi雟kiego, bohatera noweli Henryka Sienkiewicza "Latarnik". Nurt patriotyczny w polskiej literaturze romantycznej reprezentuje tak瞠 Juliusz S這wacki, autor dramatu pod tytu貫m "Kordian". G堯wny bohater po okresie m這dzie鎍zych poszukiwa, waha i rozterek przeobra瘸 si z romantycznego kochanka w bojownika o wolno嗆 narodu. Podczas gdy Mickiewicz kreowa oraz s豉wi bohater闚 narodowych, Juliusz S這wacki mia bardziej krytyczny stosunek do w豉snego narodu. Oczywi軼ie nale篡 doceni patriotyzm Kordiana, gotowo嗆 po鈍i璚enia w豉snego 篡cia dla narodu nawet wbrew wi瘯szo軼i uczestnik闚 zebrania w podziemiach katedry 鈍i皻ego Jana. Niemniej jednak Kordian zamierzonego celu nie osi庵a. Okaza這 si, 瞠 by zbyt s豉by psychicznie, aby dokona tego czynu. Wiara, 瞠 samo zabicie cara rozwi捫e problem niepodleg這軼i dowodzi r闚nie naiwno軼i politycznej bohatera. R闚nie krytyczny stosunek do w豉snego narodu prezentuje Juliusz S這wacki w wiers2u "Gr鏏 Agamemnona". Polacy po kl瘰ce powstania listopadowego nie maj prawa stan望 nad mogi陰 Spartan w Termopilach, gdy nie stan瘭i tak konsekwentnie w obronie swej ojczyzny, nie z這篡li ofiary ze swego 篡cia, pozwolili sobie na這篡 kajdany. Natomiast Leonidas ze swymi 穎軟ierzami wola wybra 鄉ier ni ha鎟. Zdaniem poety win za utrat niepodleg這軼i ponosi polska szlachta, kt鏎a jak "czerep rubaszny" wi瞛i dusz anielsk narodu. Oddzia造wanie szlachty na nar鏚 zosta這 por闚nane do dzia豉nia koszuli Dejaniry. S這wacki zarzuca swym rodakom zami這wanie do zbytku i sk這nno嗆 na郵adowania cudzoziemskich wzor闚, nazywaj帷 ich "pawiem i papug narod闚". Marzy jednak o nowej, wyzwolonej i odrodzonej ojczy幡ie, tak pot篹nej, 瞠 "ludy przel瘯nie", jednolitej i sp鎩nej wewn皻rznie jak "pos庵 z jednej bry造". Literatura romantyczna przepojona jest patriotyzmem, wyra瘸 bunt przeciw niewoli narodowej, kreuje bohater闚 - prawdziwych patriot闚, gotowych w豉sne 篡cie po鈍i璚i dla ojczyzny. Tak jak literatura romantyczna naznaczona zosta豉 kl瘰k powstania listopadowego, tak literatura pozytywizmu rozwija豉 si pod wp造wem kolejnej narodowej tragedii, jak by這 krwawo st逝mione powstanie styczniowe, na d逝go przekre郵aj帷e nadziej na odzyskanie niepodleg這軼i w drodze walki zbrojnej. Wraz z upadkiem tego powstania kl瘰k ponios豉 tak瞠 romantyczna ideologia walki. Pozosta豉 gorycz i wzmagaj帷y si terror zaborc闚, ale te i pami耩 o bohaterach narodowych i wielkim, patriotycznym czynie. Powstanie styczniowe, bohaterowie powsta鎍y s jednak stale obecni w literaturze epoki pozytywizmu. Pe軟a sentymentu do narodowych 鈍i皻o軼i jest nowela Elizy Orzeszkowej pod tytu貫m "Gloria victis". W鈔鏚 poleskiego Lasu znajduje si zbiorowa mogi豉 powsta鎍闚. Drzewa szumi帷e nad mogi陰 opowiadaj tragiczn histori m這dego przyrodnika Marysia Tar這wskiego, kt鏎y przyby w te strony ze swoj siostr Aniel. Oboje zaprzyja幡ili si z Jagminem, kt鏎emu Mary w jednej z potyczek uratowa 篡cie. Niestety w ostatniej bitwie Tar這wski zostaje ranny, a Kozacy zaatakowali polowy szpital, w kt鏎ym si znajdowa. Wtedy Jagmin ze swoj jazd pospieszy bezbronnym, rannym powsta鎍om na pomoc. Niestety obaj przyjaciele zgin瘭i. Aniela na ich wsp鏊nym grobie postawi豉 krzy i tylko wiatr niesie w przestrze, w ludzkie serca okrzyk "Gloria victis" (chwa豉 zwyci篹onym). Autorka sk豉da ho責 poleg造m i wyra瘸 przekonanie, 瞠 poniesione ofiary nie by造 daremne, a przysz貫 pokolenia doceni ich wielko嗆. Tragiczne akcenty zawarte zosta造 w noweli Boles豉wa Prusa pt. "Omy趾a". Na tle wspomnie z dzieci雟twa narrator przedstawia atmosfer poprzedzaj帷 powstanie styczniowe, konspiracyjn dzia豉lno嗆 pana Leona. Ma這miasteczkowa elita ogranicza sw鎩 patriotyczny zapa do cichego 酥iewania zakazanych piosenek. W miasteczku mieszka te tajemniczy cz這wiek, kt鏎ego pos康za si o szpiegostwo, chocia uratowa 篡cie m這demu powsta鎍owi, sam tak瞠 walczy w powstaniu listopadowym. Mo瞠 w豉郾ie dlatego ze sceptycyzmem odnosi si do walki, z g鏎y skazanej na kl瘰k i przynosz帷ej jedynie kolejne ofiary. Problematyka zwi您ana z powstaniem styczniowym jest stale obecna w powie軼i Elizy Orzeszkowej"Nad Niemnem". Przede wszystkim jednym z najwa積iejszych kryteri闚 oceny warto軼i cz這wieka w tej powie軼i jest stosunek bohater闚 do powstania. Jego symbolem jest zbiorowa powsta鎍za mogi豉 w korczy雟kim lesie. W tej mogile spoczywa jeden z taech braci Korczy雟kich Andrzej oraz Jerzy Bohatyrowicz, brat Anzelma. Pami耩 o poleg造m m篹u zachowuje wci捫 na czarno ubrana pani Andrzejowa traktuj帷 go jako narodowego bohatera. Tych patriotycznych uczu nie podziela niestety syn Zygmunt, kt鏎y wyr鏀 na egoist i kosmopolit, okre郵aj帷ego patriotyczny czyn ojca "romantycznymi mrzonkami" Pami耩 o powsta鎍ach jest wci捫 篡wa w za軼ianku Boharyrowicz闚. Anzelm i syn Jerzego Janek odwiedzaj czasem mogi喚. Tu w豉郾ie pewnego razu Janek opowiada Justynie -jak ostatni raz w 篡ciu - w tym w豉郾ie miejscu - widzia swego ojca, odchodz帷ego do boju. W miesi帷 p騧niej ranny Anzelm, wracaj帷y prosto z pola walki, przyni鏀 tragiczn wiadomo嗆 o 鄉ierci Andrzeja Korczy雟kiego i Jerzego Bohatyrowicza. Rok 1863 jest centralnym punktem w biografii g堯wnych bohater闚. Dla braci Korczy雟kich, wychowanych przez ojca, by貫go legionist, w tradycjach demokracji i walki o wolno嗆, powstanie by這 uciele郾ieniem marze o odzyskaniu niepodleg這軼i. Niestety marzenia rozwia造 si bardzo szybko, Andrzej zgin掖, Dominik zes豉ny na Sybir uleg rusyfikacji, a Benedykt n瘯any represjami rz康u carskiego z trudem utrzymywa rodzinn ziemi. Pami皻a jednak o powsta鎍ach, dlatego z takim oburzeniem odrzuca propozycj szwagra Darzeckiego, aby sprzeda las, bo przecie tam w豉郾ie znajduje si zbiorowa mogi豉. Dziwi go te propozycja brata Dominika, aby sprzeda Korczyn i wyemigrowa do Rosji, gdy utrzymanie rodzimej ziemi traktuje on jako patriotyczny obowi您ek. W徠ek mogi造 jest jednym z najwa積iejszych w powie軼i, staje si p豉szczyzn nowego porozumienia mi璠zy Korczy雟kimi i Bohatyrowiczami. Powstanie otacza pisarka najwi瘯sz czci, uwa瘸j帷 je za wyra2 najszlachetniejszych cech, d捫e polskiego narodu. Kl瘰ka powstania wcale nie jest dowodem b喚dno軼i idei walki narodowowyzwole鎍zej, nie usprawiedliwia ani wygodnictwa, ani ugodowo軼i. Idee wolno軼i i r闚no軼i pozostaj nadal aktualne, za rzecznikiem pogl康闚 autorki jest syn Benedykta Witold, kt鏎y 陰czy patriotyzm ze zrozumieniem konieczno軼i rzetelnej pracy i demokratyzmem. Powstanie styczniowe kszta速uje tak瞠 losy g堯wnego bohatera "Lalki" - Stanis豉wa Wokulskiego. Prus ukazuje narastanie fali nastroj闚 niepodleg這軼iowych na pocz徠ku lat sze嗆dziesi徠ych. Byty to dyskusje student闚, kt鏎ym przewodzi Leon, a tak瞠 konspiracyjna dzia豉lno嗆 Wokulskiego, prowadz帷a do przerwania wymarzonych studi闚 w Szkole G堯wnej i wzi璚ia udzia逝 w powstaniu. Po kl瘰ce powstania Wokulski zosta zes豉ny na Syberi, w okolice Irkucka, a do Warszawy powr鏂i w roku 1870, Gor帷o wierzy w odzyskanie niepodleg這軼i syn by貫go legionisty stary subiekt Rzecki, uczestnik powstania na W璕rzech i powstania styczniowego, cz這wiek, kt鏎y do ko鎍a tycia pozosta wierny sobie i w豉snym idea這m. W jego osobie Frus zgromadzi najwa積iejsze warto軼i moralne: uczciwo嗆, patriotyzm i optymistyczn wiar w nadej軼ie czas闚 wolno軼i i sprawiedliwo軼i. Poetka czas闚 niepoetyckich Maria Konopnicka jest autork "Roty" jednego z najpi瘯niejszych wierszy patriotycznych w polskiej literaturze. Podmiot liryczny wiersza wypowiada si w pierwszej osobie liczby mnogiej, co nadaje utworowi charakter uroczystego apelu czy przyrzeczenia. Autorka stwierdza wi璚, 瞠 Polacy nie opuszcz rodzimej ziemi, ani nie zapomn ojczystej mowy, nie pozwol na poni瘸nie przez zaborc闚 i germanizacj swych dzieci. Dla podkre郵enia ci庵這軼i historycznej narodu wspomina o pochodzeniu piastowskim, za aby podkre郵i, 瞠 stosunki polsko-niemieckie zawsze by造 wrogie pisze o krzy瘸ckiej zawierusze, kt鏎a musi si rozsypa w proch i py. Nawi您uj帷 do symbolu z這tego rogu, autorka wyra瘸 nadziej, 瞠 nar鏚 polski stanie jeszcze do zwyci瘰kiej walki z wrogiem. P鎩dziem, gdy zabrzmi z這ty r鏬 Tak nam dopom騜 B鏬! Kl瘰ka powstania styczniowego przekre郵i豉 romantyczn ideologi powsta鎍z. Literatura M這dej Polski by豉 bardzo zr騜nicowana zar闚no pod wzgl璠em tre軼i jak i zawarto軼i ideowej. Poeci m這dopolscy ow豉dni璚i poczuciem bezcelowo軼i istnienia, na og馧 rzadko powracali do tematyki patriotycznej. Jednak w鈔鏚 liryk闚 "Ksi璕i ubogich" Jana Kasprowicza, odnajdujemy pi瘯ny patriotyczny wiersz, w kt鏎ym poeta wyra瘸 przekonanie, 瞠 ojczyzna to rzecz 鈍i皻a, to s這wo najdro窺ze, cho krwi przepojone: Rzadko na moich wargach Niech du to warga ma wyzna Jawi si krwi przepojony, Najdro窺zy wyraz: Ojczyzna. Poeta atakuje ostro tych ludzi, kt鏎zy nadu篡waj s這wa patriotyzm, ojczyzna, maj帷 na uwadze prywatne, osobiste korzy軼i: Widzia貫m, jak mi璠zy Lud幟i Ten si urz康z najtaniej, Jak poklask zdobywa i rent, Kto krzyczy, i 篡je dla Niej. Prawdziwymi patriotami s jednak ci ludzie, kt鏎zy sw mi這嗆 do rodzinnego kraju chowaj g喚boko w sercu, a na dnie tego serca 篡je wci捫 nad2ieja na odzyskanie niepodleg這軼i. Najlepsze, niepodleg這軼iowe tradycje reprezentuje w swych dramatach Stanis豉w Wyspia雟ki. W "Weselu" poeta g喚boko prze篡waj帷y niewol swego narodu ostro krytykuje spo貫cze雟two, kt鏎e nie jest zdolne do podj璚ia walki narodowowyzwole鎍zej. Aby ukaza ten problem poeta wprowadza r騜ne przedmioty symboliczne, kt鏎e sta造 si wr璚z symbolami narodowymi. Najistotniejszym z nich jest "z這ty r鏬", kt鏎y wr璚za Gospodarzowi Wemyhora, ludowy pie郾iarz i wr騜bita ukrai雟ki, znany zreszt og馧owi Polak闚 z obrazu lana Matejki. Z這ty r鏬 ma czarodziejsk moc, na jego d德i瘯 ca造 zjednoczony nar鏚 ma stan望 do zwyci瘰kiej walki z wrogiem. Niestety Gospodarz - mimo z這穎nej przysi璕i - przekazuje beztrosko z這ty r鏬 dru瘺ie Ja鄂owi, ten za gubi go na rozstajnych drogach, schylaj帷 si po czapk z pawimi pi鏎ami. Mo積a wi璚 powiedzie, 瞠 ani szlachta, kt鏎 reprezentuje Gospodarz, ani ch這pi - mimo zapewnie Czepca - nie s gotowi do zrealizowania wielkiej, dziejowej misji, do podj璚ia walki o wolno嗆. Na pr騜no Jasiek w momencie, gdy pieje kur, przypomina sobie o swym dziejowym pos豉nnictwie i wota dramatycznym g這sem: chy熯ie koni, chy熯ie broni Nikt go nie s造szy, wszyscy poruszaj si ospale, bezmy郵nie w rytm muzyki Chocho豉, kt鏎y 酥iewa: Mia貫, chamie, z這ty r鏬 Mia貫, chamie, czapk z pi鏎 czapk wicher niesie, r鏬 huka po lesie osta ci si ino sznur. Ca貫 spo貫cze雟two pogr捫one jest w marazmie, w letargu, u酥ione, tak jak ta r騜a pod s這mianym chocho貫m. Czy Stanis豉w Wyspia雟ki nie pozostawi zniewolonemu narodowi 瘸dnej nadziei? Ot騜 niekoniecznie interpretacja symbolu Chocho豉 musi by tak pesymistyczna. Przecie na wiosn spod s這mianego Chochola wyrosn m這de p璠y r騜y. By mo瞠 i w polskim spo貫cze雟twie pojawi si nowe si造, kt鏎e poprowadz nar鏚 do zwyci瘰kiej walki z wrogiem. W roku 1918 zi軼i這 si wreszcie marzenie kilku pokole rodak闚 - Polska po ponad stuletniej niewoli odzyska豉 upragnion wolno嗆. Reakcja m這dych poet闚 na ten fakt by豉 zgo豉 nieoczekiwana. Tematyka patriotyczna, a przede wszystkim narodowowyzwole鎍za sta豉 si nagle nieaktualna. Antoni S這nimski, jeden z cz這nk闚 ugrupowania poetyckiego "Skamander" w wierszu "Czarna wiosna" pisa: Ojczyzna moja wolna, wolna... Wi璚 zrzucam z ramion p豉szcz Konrada R闚nie Jan Lecho w wierszu "Herostrates" wyra瘸 znamienne 篡czenie: A wiosn - niechaj wiosn, nie Polsk zobacz Okaza這 si, 瞠 ten czo這wy skamandryta bardzo kr鏒ko wytrwa w swym postanowieniu, Literatura nie mo瞠 by bezprogramowa i bezideowa, nie mo瞠 odrzuca tematyki narodowej. Jest przecie nierozerwalnie zwi您ana z narodem, wyrasta z ducha narodu, a w narodzie wci捫 篡we s symbole narodowej martyrologii, na trwa貫 zwi您ane z tradycj romantyczn. U鈍iadamiaj帷 sobie jakby te sytuacje Jan Lecho pisze pi瘯ny, pe貫n patriotycznych symboli wiersz pod tytu貫m "Mochnacki". S w nim odwo豉nia do pe軟ej dramatycznych wydarze przesz這軼i historycznej naszego narodu, w poetyckiej formie wyra瘸j jego uczucia. Forma poetycka wiersza nawi您uje wyra幡ie do wzor闚 minionych epok, a w szczeg鏊no軼i do romantyzmu. Jan Lecho, podobnie jak Adam Mickiewicz w "Reducie Ordona" i Cyprian Kamil Norwid w "Fortepianie Szopena" nawi您uje do autentycznego wydarzenia. Maurycy Mochnacki, romantyczny krytyk literacki by tak瞠 doskona造m pianist. Poeta w romantycznej wizji opisa koncert Mochnackiego, jaki odby si ju po kl瘰ce powstania listopadowego, w 1832 r. na emigracji w Metzu. Jego muzyka, podobnie jak koncert Jankiela w "Panu Tadeuszu" wyra瘸豉 uczucia patriotyczne narodu, odzwierciedla豉 ca陰 jego dramatyczn histori, stanowi alegoryczny skr鏒 zmaga Polak闚 o odzyskanie niepodleg這軼i. Poszczeg鏊ne obrazy tego wiersza s tak charakterystyczne dla polskiego krajobrazu, a tak瞠 豉two czytelne dla polskiego odbiorcy. Tak wi璚 odnajdujemy w wierszu obrazy z przesz這軼i historycznej Polski, echa walk napoleo雟kich, przygotowania do powstania, ostatnie po瞠gnanie z ukochan, w starym szlacheckim dworku i wreszcie pe軟e dramatycznego napi璚ia zako鎍zenie wiersza: Citoyens! (obywatele) Ucieka! Krew pachnie w tej sali Wiersz jest tak sugestywny, 瞠 nam czytelnikom d逝go jeszcze d德i璚z w uszach tony tej muzyki, stanowi帷ej ilustracj historii narodu, a nad wszystkim g鏎uje g逝chy huk zatrza郾i皻ego przez muzyka wieka fortepianu. Ten sam nurt poezji patriotycznej reprezentuje w okresie mi璠zywojennym tak瞠 W豉dys豉w Broniewski, poeta, kt鏎y zwi您a sw tw鏎czo嗆 z ruchem rewolucyjnym. Nawi您ywa jednak ez瘰m w swej poezji do tradycji romantycznej. Jest autorem pi瘯nego patriotycznego wiersza pod tytu貫m "M鎩 pogrzeb". Przemin wieki, zmieni si rz康y i ich ideologie, a s這wa wypowiedziane przez poet pozostan nadal aktualne: Mnie ta ziemia od innych dro窺za, ani chc ani umiem st康 odej嗆, tutaj Wis喚, wiatrami Mazowsza przeszumia這 mi dzieci雟two i m這do嗆. Natomiast zbli瘸j帷 si katastrof wrze郾iow poeta rozpoczyna wielkim patriotycznym apelem do narodu, zawartym w wierszu "Bagnet na bro". W momencie zagro瞠nia ka盥y Polak powinien stan望 do walki z wrogiem: Kiedy przyjd Podpali dom, len, w 7鏎y mieszkasz - Polsk Kiedy rzuc przed siebie grom, Kiedy run 瞠laznym wojskiem i pod drzwiami stan, i noc kolbami w drzwi za這moc ty ze snu podnosz帷 skro, sta u drzwi. Bagnet na bro! Trzeba krwi! Obowi您ek podj璚ia walki dotyczy wszystkich obywateli - nawet poeta powinien porzuci pi鏎o i chwyci za bro. Ten apel W豉dys豉wa Broniewskiego realizowa nie tylko on sam, ale takie wielu poet闚 m這dego pokolenia, kt鏎zy gin瘭i na barykadach powsta鎍zej Warszawy. W czasie powstania by w鈔鏚 nich tak瞠 m這dy Krzysztof Baczy雟ki, wielka nadzieja polskiej poezji, kt鏎y niestety zgin掖 4 sierpnia, w okolicach pa豉cu Blanka. On tak瞠 w swojej tw鏎czo軼i pozostawi przysz造m pokoleniom bezwzgl璠ny nakaz s逝瘺y ojczy幡ie, a sam z kolei przyj掖 postaw patriotyczn od swych rodzic闚. Dzie czy noc - matko, ojcze - jeszcze ustoj w trzaskawicach palb, ja 穎軟ierz, poeta, czasu kurz. p鎩d dalej - to od was mam: 鄉ierci si nie boj! W tym samym patriotycznym nurcie mieszcz si inne znane wiersze K. K. Baczy雟kiego, a w鈔鏚 nich utw鏎 pod tytutem "Mazowsze". Poeta u篡wa tu wyraz闚 o charakterze symbolicznym. Mazowsze, Wis豉 b璠 kojarzy si ka盥emu Polakowi z ojczyzn, a las to tradycyjne miejsce walk powsta鎍zych. Los jego oraz jego r闚ie郾ik闚 to powt鏎zenie los闚 powsta鎍闚 z roku 1830 i 1863. Jedynym marzeniem m這dego poety, przewiduj帷ego sw鎩 tragiczny Los jest pragnienie, aby jego mogi豉, gdy padnie w boju nie pozosta豉 bezimienna. W obliczu szalej帷ej wojny, w dobie zaniku wszelkich norm moralnych jedyn szans ocalenia cz這wiecze雟twa upatrywa poeta w豉郾ie w postawie patriotycznej. M闚i o tym wyra幡ie w wierszu "Wiatr". "Wolam ci, obcy cz這wieku, co ko軼i odkopiesz bia貫. Kiedy wystygn ju boje, Szkielet m鎩 b璠zie mi掖 w r瘯u sztandar ojczyzny mojej. Krzysztof Kamil Baczy雟ki to jeden z najpi瘯niejszych "diament闚" w polskiej literaturze, poeta kt鏎y czynem potwierdzi s逝szno嗆 idei, kt鏎e g這si. W latach powojennych, w jak瞠 skomplikowanym okresie politycznym powstaj jednak utwory, kt鏎e ucz mi這軼i do ojczyzny. Do takich arcydzie poezji patriotycznej nale篡 wiersz "Gaw璠a o mi這軼i ziemi ojczystej" Wies豉wy Szymborskiej. Poetka ju w pierwszych s這wach wiersza stwierdza: Bez tej mi這軼i mo積a 篡, mie serce suche jak orzeszek Jakim瞠 jednak si jest cz這wiekiem, kiedy si nie kocha swej ojczyzny. Serce takiego cz這wieka jest "suche jak orzeszek", ludzie pozbawieni ojczyzny s jak "okna wypalone", jak "powalone drzewa". Poetka zdecydowanie propaguje postaw patriotyczn, gdy tylko mi這嗆 do rodzinnego kraju czyni z cz這wieka jednostk w pe軟i warto軼iow, a tak瞠 szcz窷liw poprzez poczucie wi瞛i z rodakami, poprzez czynne uczestnictwo w dziejach narodu. Nie b璠 jak zerwana ni. Odrzucam pusto brzmi帷e s這wa (...) Pier軼ienie 鈍ietlnych dat nad nami" ziemia ojczysta pod stopami. Nie b璠 ptakiem wyp這szonym anijak puste gniazdo po nim. Ten przegl康 literatury o tematyce patriotycznej nie jest oczywi軼ie kompletny, niemniej jednak u鈍iadamia nam, 瞠 ukochanie rodzinnego kraju to g堯wne 廝鏚這 natchnienia poetyckiego.