Wyszukiwarka:
Artyku造 > Studia >

Inwestycje kapita這we (21 stron)




Podstawowe instrumenty rynku kapita這wego Poj璚ie i rodzaje inwestor闚 Ryzyko inwestycyjne na rynku kapita這wym Strategie inwestycyjne na rynku kapita這wym Inwestycje portfelowe Ryzyko ocena warto軼i akcji analiza fundamentalna analiza techniczna Inwestowanie na polskim rynku kapita這wym Poj璚ia inwestycje, inwestycje kapita這we, rynki kapita這we = inwestowanie Inwestycje - pochodzi od 豉ci雟kiego Inwestio (os豉niam, ubieram), wyrzeczenie si bie膨cych korzy軼i na rzecz przysz造ch 3 elementy inwestycji: element psychologiczny ( wyrzeczenie ) czas ryzyko KLASYFIKACJA INWESTYCJI : PODZIA Inwestycje rzeczowe: tworz maj徠ek rzeczowy, do kt鏎ego mo瞠my zaliczy grunty, budynki, budowle, maszyny, rzeczowe 鈔odki obrotowe itd. Inwestycje finansowe( kapita這we ) : kszta速uj maj徠ek finansowy. Obejmuj one zakup dewiz, lokowanie kapita逝 w formie oszcz璠no軼i na rachunkach bankowych, nabycie papier闚 warto軼iowych, jak akcji obligacji, udzia堯w i innych terminowych lokat inwestycyjnych Inwestycje niematerialne i pozosta貫 obejmuj wydatki na nabycie warto軼i maj徠kowych i innych d鏏r, s逝膨cych prowadzeniu bada, rozwojowi i reklamie, a tak瞠 zaspokajanie potrzeb spo貫cznych, socjalnych oraz ochronie i poprawie 鈔odowiska naturalnego. Zalicza si do nich r闚nie wydatki na szkolenie i podnoszenie kwalifikacji, popraw jako軼i produkt闚 i us逝g, na wzrost wydajno軼i pracy oraz racjonalizacj i popraw efektywno軼i proces闚 gospodarczych. Inwestycje kapita這we Inwestycje po鈔ednie (portfelowe) Inwestycje bezpo鈔ednie Inwestycji bezpo鈔ednie - polegaj na anga穎waniu przez inwestora kapita逝 w okre郵one przedsi瞝zi璚ie gospodarcze np. na zakup ca這軼i lub cz窷ci okre郵onego maj徠ku rzeczowego (przedsi瑿iorstwa), finansowanie budowy, obiektu, firmy - samodzielnie lub przy udziale partner闚 itp. Inwestycje portfelowe - charakteryzuje natomiast lokowanie kapita逝 w nabycie praw maj徠kowych w postaci papier闚 warto軼iowych. Ten rodzaj inwestowania na rynku kapita這wym jest szczeg鏊nie szeroko rozpowszechniony i ma charakter publiczny. W ramach rynku finansowego nale篡 wyr騜ni: rynek pieni篹ny rynek walutowy rynek kapita這wy z podzia貫m na rynek akcji i obligacji rynek instrument闚 pochodnych RYNEK FINANSOWY RYNEK PIENI坒NY RYNEK WALUTOWY Kr鏒koterminowe lokaty i kredyty, bony i certyfikaty, kary pieni篹ne Kupno sprzeda r騜nych walut Instrumenty rynku pieni篹nego i kapita這wego - r騜nice Kryterium r騜nicuj帷e Rynek pieni篹ny Rynek kapita這wy Charakter dominuj帷ych strumieni finansowych Kr鏒koterminowy kapita po篡czkowy 字ednio i d逝goterminowy kapita udzia這wy i po篡czkowy Papiery warto軼iowe podlegaj帷e obrotowi Bony skarbowe, bony komercyjne i podobne instrumenty zbudowane na bazie weksla i konstruowane na zasadzie dyskonta Akcje i obligacje, certyfikaty inwestycyjne Termin realizacji praw z instrumentu finansowego (jego okres zapadalno軼i) Do jednego roku Powy瞠j jednego roku, lub wr璚z bez podawania czasowej granicy roszcze ( jak np. w akcjach) O鈔odek handlu W sensie fizycznym nie istnieje Gie責a Rozmiary pojedynczych transakcji (rynek detaliczny czy hurtowy) Rynek hurtowy dla du篡ch podmiot闚 instytucjonalnych Rynek detaliczny i zarazem hurtowy, transakcje pakietowe Istota sprawowanych funkcji S逝篡 sfera podzia逝 g這wnie przez regulowanie p造nno軼i w obrocie gospodarczym S逝篡 sfera produkcji, g這wnie przez mobilizowanie kapita逝 dla cel闚 inwestycyjnych 吐EDNIOTERMINOWE DO 3 LAT DΣGOTERMINOWE 3 LUB 5 LAT PAPIERY WATO列IOWE Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami warto軼iowymi ( Dz. U 1997r. nr 118). Papierami warto軼iowymi w rozumieniu ustawy s akcje i obligacje, jak r闚nie inne papiery warto軼iowe wyemitowane na podstawie w豉軼iwych przepis闚. Papierami warto軼iowymi w rozumieniu ustawy s r闚nie zbywalne prawa maj徠kowe wynikaj帷e z papier闚 warto軼iowych, o kt鏎ych mowa w ust. 1. Papierami warto軼iowymi s r闚nie inne, ni wymienione w ust. 2, prawa maj徠kowe, kt鏎ych cena zale篡 bezpo鈔ednio lub po鈔ednio od ceny papier闚 warto軼iowych wyemitowanych w ust. 1 i 2 (prawa pochodne). Do papier闚 warto軼iowych rynku kapita這wego w Polsce zalicza si: akcje prywatyzowanych przedsi瑿iorstw pa雟twowych i sp馧ek akcyjnych obligacje pa雟twowe obligacje gmin, przedsi瑿iorstw i bank闚 hipoteczne listy zastawne certyfikaty inwestycyjne prawa poboru prawa do akcji - PDA Cechy rynku kapita這wego J. Socha przejrzysto嗆 - - zawiera si w przyj皻ym sposobie zawierania transakcji i informowaniu o zrealizowanych transakcjach rzetelno嗆 - zwi您ana jest przede wszystkim ze sposobami i trybem przekazywania informacji pochodz帷ych od emitent闚 do publicznej wiadomo軼i efektywno嗆 - opiera si na zbudowanej strukturze ,,przemys逝 gie責owego,, , kt鏎y w coraz wi瘯szym stopniu obs逝guje wszystkie segmenty rynku - inwestor闚, emitent闚, inwestycje rynku papier闚 warto軼iowych p造nno嗆 - zale篡 od wielko軼i popytu i poda篡 Funkcje rynku kapita這wego alokacja kapita逝 - czyli finansowy przedsi瞝zi耩 gospodarczych r騜nych podmiot闚, mo瞠 by prowadzona w gospodarce na kilka sposob闚. Przez sektor bankowy, inwestycje bezpo鈔ednie, za po鈔ednictwem rynku papier闚 warto軼iowych i dokonywanych na nim inwestycji portfelowych. 2. mobilizacja kapita逝 - polega na : kszta速owaniu zachowa inwestora informowaniu go o mo磧iwo軼iach na rynku 鈍iadczeniu us逝g, takich jak lokowanie pieni璠zy w jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych, zarz康zania oszcz璠no軼iami inwestor闚 鈍iadczenie us逝g doradczych przez domy maklerskie 3. wycena kapita逝 - nast瘼uje na rynku wt鏎nym przez codzienne notowanie papier闚 warto軼iowych 4. transformacja kapita逝- na rynku papier闚 warto軼iowych polega na przybieraniu przez kapita r騜nych postaci, w zale積o軼i od ceny, ryzyka i oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji. PODSTAWOWE INSTRUMENTY RYNKU KAPITAΜWEGO (3 pytania z obligacji na egzaminie) Obligacja- papier warto軼iowy oznaczaj帷y nabycie przez jej posiadacza prawa do uzyskania w okre郵onym terminie sumy pieni篹nej okre郵onej w obligacji oraz ewentualnie odsetek. Emitentem obligacji- jest d逝積ikiem wobec nabywcy obligacji. CHARAKTERYSTYKA OBLIGACJI Podstawowymi charakterystykami wi瘯szo軼i obligacji s: 1. Warto嗆 nominalna obligacji- jest to warto嗆 okre郵ona w dokumencie, kt鏎y potwierdza wyemitowanie obligacji. Jest to jednocze郾ie warto嗆, kt鏎 emitent zobowi您uje si wyp豉ci po up造wie terminu okre郵onego w obligacji 2. Warto嗆 emisyjna obligacji - jest to cena po jakiej emitent sprzedaje obligacje na rynku pierwotnym. Cena emisyjna mo瞠 kszta速owa si trojako mog by sprzedawane: wed逝g nomina逝- warto嗆 emisyjna jest r闚na warto軼i nominalnej obligacje sprzedawane z premi- gdy warto嗆 emisyjna jest wi瘯sza od warto軼i nominalnej obligacje sprzedawane dyskontem - warto嗆 emisyjna jest mniejsza od warto軼i nominalnej 3.Warto嗆 rynkowa obligacji- jest to rzeczywista warto嗆 obligacji tzn. jej cena na gie責zie 4.Termin wykupu zwany r闚nie terminem wa積o軼i- jest to termin, po up造wie kt鏎ego emitent zobowi您any jest wykupi obligacj tzn. zwr鏂i d逝g zaci庵ni皻y u posiadacza obligacji, r闚ny warto軼i nominalnej obligacji 5.Odsetki, inaczej zwane kuponami- s p豉cone posiadaczowi obligacji co pewien ustalony okres do momentu wykupu. KLASYFIKACJA OBLIGACJI I Ze wzgl璠u na kryterium podmiotowe, a wi璚 rodzaj emitenta, obligacje mo積a podzieli na: 1. skarbowe (pa雟twowe) - emitentem jest Skarb Pa雟twa, s wolne od ryzyka, bardzo wysoka p造nno嗆 nie ma problemu ze zbyciem, s to obligacje na okaziciela 2. komunalne (municypalne) - emitowane przez samorz康y lokalne .W Polsce s emitowane przez gminy, zaliczane do papier闚 pewnych, samorz康y lokalne mog wystawia je z ulgami podatkowymi. Mniejsza p造nno嗆 finansowa 3. przedsi瑿iorstw (korporacyjne) - charakteryzuj si bardzo du篡m zr騜nicowaniem stopnia ryzyka odsetki s wyp豉cane przed opodatkowaniem II Ze wzgl璠u na spos鏏 generowania dochodu mo積a wyr騜ni obligacje: o sta貫j stopie procentowej – naj豉twiej obliczy doch鏚, wyp豉cane s odsetki takie same i do momentu wykupu o zmiennej stopie procentowej - zero kuponowe - nie s odsetki wyp豉cane co jaki czas, dostaj w zamian rekompensat sprzeda obligacji z dyskontem, kupuj j po cenie ni窺zej od warto軼i nominalnej. W okresie wykupu obligatariusz otrzymuje odsetki i kapita indeksowane- o zmiennej stopie procentowej, s korzystne gdy jest wysoka stopa inflacji, odsetki i warto嗆 nominalna jest podwy窺zana o pewien indeks kt鏎ym jest procent wynikaj帷y ze stopy inflacji III Przyjmuj帷 jako kryterium prawa i przywileje zwi您ane z zakupem i emisj obligacji mo積a wyr騜ni: obligacje zwyk貫 (klasyczne) - co pewien czas otrzymuj, odsetki w terminie wykupu otrzymuj warto嗆 nominaln obligacje zamienne- nabywca ma takie prawo do zamiany na akcje emitenta w okre郵onym czasie (zamiana obligacji na akcje). W warunkach og鏊nych przeliczania musi by podany spos鏏 zamiany, termin zamiany obligacji na akcje. (mo瞠 by na egzaminie) obligacje z prawami poboru, zwane warrantami- posiadacz takiej obligacji ma prawo w okre郵onym czasie do zakupu akcji sp馧ki wg okre郵onego kursu (mo瞠 to prawo sprzeda, lub mo瞠 zakupi akcje, ale nie sprzedawa obligacji) obligacje z mo磧iwo軼i przed逝瞠nia pierwotnego terminu wykupu przez emitenta- dla obligatariusza jest to niekorzystne, emitent zastrzega sobie prawo zmiany oprocentowania, s cz瘰to sprzedawane poni瞠j ceny nominalnej obligacje z mo磧iwo軼i skr鏂enia pierwotnego terminu wykupu przez inwestora- korzystne dla nabywcy niekorzystne dla inwestora (musi mie fundusz w pogotowiu na wykup tych obligacji) obligacje premiowe- pewien element loterii nie wyst瘼uj na gie責zie. Odsetki od obligacji kumuluje si ze wszystkich obligatariuszy. Losuje si okre郵one obligacje i im si daje zysk. IV przyjmuj帷 jako kryterium ryzyko ponoszone przez inwestor闚 (kt鏎e zwi您ane jest mi璠zy innymi z ich wykupem) mo積a wyodr瑿ni obligacje: zabezpieczone ca趾owicie – zabezpieczenie daje emitent obligacji np. zastaw na maj徠ek lub hipoteka lub instytucje Skarb Pa雟twa, NBP, instytucje finansowe, banki, gminy ( nie wszystkie banki i instytucje finansowe mog dawa zabezpieczenia -10 mil. EURO) zabezpieczone cz窷ciowo - zabezpieczona albo warto嗆 nominalna i cz窷 odsetek, albo odsetki, albo warto嗆, zawsze poni瞠j warto軼i nominalnej nie zabezpieczone - zobowi您anie emitenta kt鏎e wynika z obligacji. Ryzyko przyjmuje inwestor, kt鏎y kupuje obligacje. Zaliczamy obligacje 鄉ieciowe, tandetne emitowane dla ratowania przedsi瑿iorstwa, oprocentowanie wy窺ze ni wyst瘼uje na rynku V Bior帷 pod uwag przeznaczenie 鈔odk闚 zgromadzonych przez emitenta wyr騜niamy Obligacje aktywne – pozwalaj帷e na zdobycie 鈔odk闚 finansowych na nowe przedsi瞝zi璚ia, a wi璚 zwi您ane z r騜nego rodzaju dzia豉lno軼iami inwestycyjnymi Obligacje bierne – kiedy doch鏚 z ich emisji przeznacza si na sfinansowanie istniej帷ych ............. VI Z uwagi na form obligacji Obligacje imienne – posiadaj nazw w豉軼iciela,.................. mog sobie zastrzec prawo obrotu tymi obligacjami, ma這 popularne Obligacje na okaziciela – popularne Obligacje zmaterializowane – tradycyjne obligacje; sk豉daj si z ......., arkuszu wykupu, arkusz kuponowy, 廝鏚這 wyst瘼uj帷e, forma obligacji Obligacje zdematerializowane – bardzo popularne , u豉twia obr鏒 obligacjami Rodzaje obligacji: kr鏒koterminowe (okres wykupu do 1 roku) 鈔ednioterminowe d逝goterminowe (powy瞠j 10 lat) WZORY I ZADANIA Warto嗆 (cen) obligacji wyznaczy mo積a za pomoc wzoru: Cz – cena zakupu (warto嗆 bie膨ca obligacji Cn – warto嗆 nominalna obligacji Ot – odsetki nale積e w okresie t n – liczba okres闚 do terminu wykupu obligacji r – wymagana stopa dochodu z obligacji (stopy dyskontowe) W przypadku obligacji o sta造m oprocentowaniu mo積a korzysta ze wzoru uproszczonego (co ma znaczenie przy bli窺zym okre郵eniu wykupu obligacji) P – warto嗆 bie膨ca S – warto嗆 przysz豉 R – rata Przyk豉d 1 Nale篡 obliczy warto嗆 bie膨c 2-letniej obligacji o sta造m oprocentowaniu 10% rocznie, je瞠li warto嗆 nominalna obligacji wynosi 100 z, odsetki s wyp豉cane co roku, a wymagana stopa zwrotu z inwestycji wynosi 12% Wz鏎 nr 1 Roczne odsetki z obligacji wynosz 100 x 10% = 10 Podstawiaj帷 do wzoru nr 2 otrzymujemy Zatem warto嗆 bie膨ca przy 12% stopie dyskontowej wynosi 96,62 z (z dyskontem ni窺ze od ceny nominalnej) Wz鏎 nr 2 Przyk豉d 2 Obligacje o sta造m oprocentowaniu r闚nym 16% i odsetkach wyp豉canych co p馧 roku zosta豉 zakupiona na dwa lata i trzy miesi帷e przed terminem wykupu. Obliczy cen zakupu obligacji je郵i stopa dyskontowa wynosi 12%, a warto嗆 nominalna obligacji 5000 z P豉tno嗆 odsetek wyst瘼uje cz窷ciej ni raz w ci庵u roku (p馧rocze, kwarta) co wymaga zastosowania wzoru zmodyfikowanego m – warto嗆 wyp豉t w ci庵u roku p馧roczne oprocentowanie obligacji wynosi - 16% : 2 = 6% Kwota wyp豉conych odsetek wynosi zatem – 5000 x 8% = 400 P馧roczna stopa dyskontowa wynosi odpowiednio – 12% : 2 = 6% Podstawiaj帷 dane do wzoru otrzymujemy Aby uzyska 12% stopy zwrotu, nale篡 obligacj kupi za nie wi璚ej ni 5581,50 z. Nale篡 zwr鏂i uwag, 瞠 w powy窺zym przypadku warto嗆 wynosi 2,25, st康 n x m = 2,25 x 2 = 4,5 Warto嗆 obligacji z zerowym kuponem wynosi Przyk豉d Jaka jest warto嗆 bie膨ca dziesi璚ioletniej obligacji zerokuponowej o stopie dyskontowej 5% je郵i jej warto嗆 nominalna wynosi 100 z Podstawiaj帷 do wzoru otrzymujemy Warto嗆 obligacji bezterminowej (wieczystej), termin wykupu niezosta okre郵ony obliczamy korzystaj帷 ze wzoru Przyk豉d Jak rentowno嗆 uzyskamy z obligacji bezterminowej, je瞠li zakupimy j za 240 z, a otrzymamy z niej roczny doch鏚 r闚ny 80 z Przekszta販aj帷 wz鏎 mamy zatem Czyli rentowno嗆 tej inwestycji wynosi 33% Przyk豉d Dana jest obligacja o sta造m oprocentowaniu r闚nym 20%, termin wykupu wynosi 2 lata i warto嗆 nominalna 1000 z. Obliczy stop dochodowo軼i obligacji je瞠li warto嗆 bie膨ca obligacji wynosi 1100 z a odsetki wyp豉cone s coroku. Dla stopy dyskontowej 13% warto嗆 obligacji wynosi 1116,77 z Dla stopy dyskontowej 14% warto嗆 obligacji wynosi 1098,80 z ro – ni窺za stopa dyskontowa - warto嗆 obligacji dla ni窺zej stopy dyskontowej - warto嗆 obligacji dla wy窺zej stopy dyskontowej Cn – cena nabycia obligacji Przy stopie oprocentowania 12% jest op豉calne bo wynosi 13,38% Zadanie Oblicz warto嗆 bie膨c obligacji o sta造m oprocentowaniu o warto軼i nominalnej 1000 z, z 4–letnim okresem wykupu , oprocentowaniu nominalnym 5%, je瞠li odsetki p豉cone s co roku , a stopa oprocentowania podobnych obligacji wynosi 4%. Odpowied 1036,34 Zadanie Oblicz warto嗆 bie膨c 3-letniej obligacji o sta造m oprocentowaniu, o warto軼i nominalnej 500 z, oprocentowaniu nominalnym r闚nym 10%, je瞠li odsetki p豉cone s co kwarta, a wymagana stopa dochodowo軼i obligacji wynosi 12% Odpowied 475,05 Zadanie Za jak kwot mo積a zakupi 4,5% obligacj wieczyst (konsol) o warto軼i nominalnej 100 z by uzyska 8,5% rentowno軼i zakupu. Odpowied 52,94 Zadanie Oblicz stop zwrotu z obligacji 2-letniej o warto軼i nominalnej 500 z, po cenie zakupu 480 z, oprocentowanie 12% rocznie je瞠li odsetki p豉cone s co roku Odpowied <12 ; 16> AKCJE Akcje – papier warto軼iowy oznaczaj帷y wsp馧w豉sno嗆 firmy Akcje mo瞠4 emitowa sp馧ka akcyjna (egzamin) Podstawowe funkcje Z punktu widzenia sp馧ki akcyjnej akcje s form pozyskiwania kapita逝 przez sp馧ki akcyjne Z punktu widzenia akcjonariusza s instrumentem inwestowania bez podj璚ia dzia豉lno軼i gospodarczej we w豉snym imieniu i na w豉sny rachunek Kodeks Sp馧ek Handlowych Dokument akcji powinien by sporz康zony na pi鄉ie i zawiera nast瘼uj帷e dane: Firm, siedzib i adres firmy Oznaczenie s康u rejestrowego i numeru pod kt鏎ym sp馧ka jest wpisana do rejestru Dat zarejestrowania sp馧ki i wystawienia akcji Warto嗆 nominaln, seri i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczeg鏊ne z akcji Wysoko嗆 dokonanej wp豉ty w przypadku akcji imiennych Ograniczenie co do rozporz康zania akcj Postanowienia statutu o zwi您anych z akcj obowi您kach wobec sp馧ki Statut mo瞠 przewidywa dodatkowe postanowienia dotycz帷e tre軼i dokumentu akcji oraz jego formy. (egzamin) Ka盥a akcja jest charakteryzowana za pomoc pewnych wska幡ik闚, z kt鏎ych cz窷 podaje si w notowaniach gie責owych akcji, czyli w sprawozdaniach z obrotu akcjami na gie責zie papier闚 wt鏎nych. Zalicza si do nich nast瘼uj帷e wska幡iki: warto嗆 nominalna akcji- okre郵ona jako warto嗆 kapita逝 akcyjnego sp馧ki (wniesionego przez akcjonariuszy) przypadaj帷a na jedn akcj ( nie ni窺za ni 1 z, kapita zak豉dowy 500 ty.) warto嗆 emisyjna – okre郵ana jako cena po jakiej akcja jest sprzedawana przez emitenta jej pierwszemu w豉軼icielowi (z regu造 dokonuje si tego za po鈔ednictwem instytucji finansowych b康 delara) cz瘰to r闚na jest warto軼i kapita逝 w豉snego przypadaj帷ej na jedn akcj warto嗆 rynkowa akcji – czyli cena akcji na rynku warto嗆 ksi璕owa akcji – czyli warto嗆 aktyw闚 netto firmy przypadaj帷ej na jedn akcj wsp馧czynnik cena – zysk (ang. P/E ratio) – jest to stosunek ceny akcji i zysku netto sp馧ki przypadaj帷ego na jedn akcj stopa dywidendy – jest to wielko嗆 dywidendy podzielona przez cen akcji zabezpieczenie dywidendy – jest to iloraz dochod闚 firmy emituj帷ej akcj do wielko軼i dywidendy (im wska幡ik wy窺zy tym firma lepiej wyp豉ca dywidend) Do praw akcjonariusza zalicza si: prawo do uczestnictwa w sp馧ce akcyjnej (korporacyjnej) – ma ka盥y kto posiada akcje w w豉軼iwy spos鏏 op豉cone; w Polsce zgodnie z przepisami walne zgromadzenie musi by og這szone na 3 tygodnie wcze郾iej, powinno zawiera termin, godzin, miejsce i szczeg馧owy porz康ek obrad; gdy sp馧ka emitowa豉 tylko akcje imienne to emitent mo瞠 wys豉 zawiadomienia kt鏎e musz by potwierdzone przez odbiorc (dwa tygodnie przed terminem walnego zgromadzenia) prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu z prawem do g這sowania – mog uczestniczy ci inwestorzy, kt鏎zy co najmniej na tydzie przed terminem walnego zgromadzenia zostali wpisani do ksi璕i akcyjnej, w przypadku akcji na okaziciela w豉軼iciele musz zdeponowa akcje w siedzibie sp馧ki albo mie za鈍iadczenie o tym 瞠 z這篡li akcje w banku, biurze maklerskim lub u notariusza; w za鈍iadczeniu musi by napisane 瞠 w豉軼iciel nie we幟ie akcji do momentu walnego zgromadzenia, mo瞠 wyst徙i osobi軼ie lub mo瞠 by pe軟omocnik z pisemnym potwierdzeniem. W przypadku akcji zwyk造ch akcjonariusz posiada jeden g這s. prawo do udzia逝 w zysku rocznym (dywidendy) - . akcjonariusz ma prawo do dywidendy gdy sp馧ka wypracuje zysk i gdy jest to potwierdzone przez rewidenta, gdy walne zgromadzenie pozwoli to mo積a dopiero wtedy wyp豉ci dywidend; w豉軼iciel akcji imiennych dostaje tyle ile wp豉ci; zysk dzieli si na akcje, dywidenda jest wyp豉cana za rok poprzedni prawo poboru akcji nowych emisji – ka盥y akcjonariusz posiadaj帷y akcje zwyk貫 ma takie prawo, a w uzasadnionym wypadkach mo瞠 by tego prawa pozbawiony prawo do udzia逝 w maj徠ku sp馧ki (egzamin) – akcjonariusze maj prawo do udzia逝 w maj徠ku w przypadku likwidacji przedsi瑿iorstwa, najpierw sp豉cani s obligatariusze a dopiero p騧niej akcjonariusze. Prawa akcjonariuszy: maj徠kowe – mog by przedmiotem samodzielnego obrotu korporacyjne – mog by zbywane wraz z akcj W zale積o軼i od przepis闚 prawa jak r闚nie postanowie statutu sp馧ki akcje mog by emitowane w formie dokument闚: imiennych – mo瞠 by wydany zanim zosta豉 uiszczona op豉ta za akcje; statut sp馧ki mo瞠 uzale積i rozporz康zanie akcj imienn od zgody sp馧ki b康 te w inny spos鏏 ograniczy mo磧iwo嗆 rozporz康zania akcjami imiennymi. W przypadku emisji akcji imiennych sp馧ka jest zobowi您ana do prowadzenia ksi璕i akcyjnej (s w niej podstawowe informacje o posiadaczu akcji – imi i nazwisko lub nazwa firmy, siedziba, adres oraz wysoko嗆 wp豉conych kwot); akcje te mog by przenoszone tylko za zgod sp馧ki. na okaziciela – osoba kt鏎a nabywa j otrzymuje 鈍iadectwo depozytowe (potwierdzenie, 瞠 osoba posiada akcje), jest nimi 豉twiejszy obr鏒 ni imiennymi; nie s rejestrowane w ksi璠ze akcyjnej. Zamiana akcji imiennych na na okaziciela lub odwrotnie mo瞠 nast徙i tylko na 膨danie akcjonariusza Ze wzgl璠u na form pokrycia r闚nowarto軼i akcji mo積a wyodr瑿ni akcje; 1. Op豉cone got闚k (jest wa積e przy wyp豉caniu dywidendy) ca趾owicie cz窷ciowo 2. Wydane za wk豉dy rzeczowe tj. aporty, czyli akcje aportowe pojedyncze zbiorcze – gdy warto嗆 akcji jest niska mo積a wydawa akcje zbiorcze musz zawiera: ilo嗆 akcji, warto嗆 jednej akcji i sum akcji zbiorczej W zale積o軼i od uprawnie jakie przys逝guj akcjonariuszowi, akcje mo積a podzieli na: zwyk貫 uprzywilejowane (dopuszczalna prawem nier闚no嗆 akcjonariuszy) – preferowane, powinny by akcjami imiennymi Przywileje mog dotyczy: prawa g這su – akcjonariusz mo瞠 mie co najwy瞠j dwa g這sy????????????????? dywidendy – nie mo瞠 przekracza wi璚ej ni o po這w dywidendy przeznaczonej do wyp豉ty akcjonariuszom posiadaj帷ym akcje zwyk貫 podzia逝 maj徠ku w razie likwidacji sp馧ki – t cz窷 kt鏎a zostanie po sp豉ceniu wierzytelno軼i dostaj w pierwszej kolejno軼i posiadaj帷y akcje uprzywilejowane Je瞠li s emitowane obligacje i akcje uprzywilejowane to obligatariusz ma prawo do maj徠ku jako pierwszy (obligatariusz jest wierzycielem) Akcje uprzywilejowane powinny by akcjami imiennymi Por闚nanie akcji z obligacjami (r騜nice) AKCJE OBLIGACJE - stanowi udzia w kapitale akcyjnym, jest to papier warto軼iowy odzwierciedlaj帷y prawa udzia這we - jest papierem warto軼iowym odzwierciedlaj帷ym wierzytelno軼i pieni篹ne - daje akcjonariuszom tak瞠 prawa korporacyjne, opr鏂z praw maj徠kowych - wywo逝je wy陰cznie skutki obligacyjne - wysoko嗆 dywidendy za akcj zale篡 od zysku jaki przeznaczy這 na ten cel walne zgromadzenie akcjonariuszy - posiadacz otrzymuje sta貫 oprocentowanie kt鏎ego poziom nie zale篡 od wyniku finansowego sp馧ki - wi捫e si bezpo鈔ednio z ryzykiem inwestowania i dlatego mo瞠 przynie嗆 w豉軼icielowi wi瘯sze korzy軼i ni obligacja (warto嗆 dochodu akcjonariusza zale篡 od wysoko軼i dywidendy i zmian warto軼i ceny rynkowej akcji) - bezpo鈔ednio nie podlega ryzyku zwi您anego z dzia豉lno軼i gospodarcz emitenta, jest papierem warto軼iowym bardziej bezpiecznym ni akcja i z tego wzgl璠u z regu造 przynosi jej w豉軼icielowi mniejsze korzy軼i w por闚naniu z akcj Og鏊ny model wyceny akcji: P0 – bie膨ca warto嗆 wewn皻rzna akcji Dt – wielko嗆 dywidendy wyp豉conej przez sp馧k w roku t Pn – spodziewany przych鏚 ze sprzeda篡 akcji uzyskany w roku n n – ilo嗆 lat przez kt鏎e inwestor zamierza utrzymywa akcje r – wymagana przez inwestora 鈔ednioroczna stopa zwrotu (stopa dyskontowa) Model wyceny warto軼i akcji w horyzoncie czasowym jednego roku P0 – bie膨ca warto嗆 wewn皻rzna akcji D1 – dywidenda wyp豉cona przez sp馧k w okresie roku P1 – spodziewany przych鏚 ze sprzeda篡 akcji po jednym roku r – wymagana przez inwestora 鈔ednioroczna stopa zwrotu (stopa dyskontowa) Przyk豉d Doradca inwestycyjny przygotowuje analiz inwestycji w akcje firmy Omega S.A. Na podstawie informacji p造n帷ych ze sprzeda篡 przewiduje si, 瞠 Omega S.A. w tym roku wyp豉ci dywidend w wysoko軼i 2,5 z na jedn akcj. Rynkowa stopa procentowa wynosi 23%, bie膨ca cena akcji wynosi 50 z. Doradca spodziewa si, 瞠 za rok cena akcji wzro郾ie i osi庵nie poziom 65 z. Jak rekomendacj powinien on wystawi klientowi, kt鏎y rozwa瘸 roczn inwestycj w akcje Omega S.A. Rozwi您anie Aby wystawi rekomendacj dotycz帷 akcji Omega S.A. nale篡 wyznaczy warto嗆 wewn皻rzn akcji sp馧ki Omega S.A. i por闚na j z bie膨c cen akcji. Warto嗆 wewn皻rzna akcji jest wy窺za od bie膨cej ceny gie責owej, zatem akcje Omega S.A. s obecnie niedoszacowane i doradca powinien zarekomendowa ich kupno. Model wyceny warto軼i akcji w niesko鎍zenie d逝gim horyzoncie czasu P0 – bie膨ca warto嗆 wewn皻rzna akcji Dt – wielko嗆 dywidendy wyp豉conej przez sp馧k w roku t r – wymagana przez inwestora stopa zwrotu UWAGA: Model ten zak豉da, 瞠 inwestor b璠zie utrzymywa akcje w niesko鎍zenie d逝gim czasie dlatego pomija przychody otrzymane ze sprzeda篡. Szczeg鏊nym przypadkiem tego modelu jest sytuacja gdy dywidendy z kolejnych okres闚 przyjmuj sta陰 warto嗆 P0 – bie膨ca warto嗆 wewn皻rzna akcji Dt – wielko嗆 dywidendy wyp豉conej przez sp馧k co roku r – wymagana przez inwestora stopa zwrotu Przyk豉d Dokonaj wyceny akcji wiedz帷, 瞠 sp馧ka planuje wyp豉cenie co roku sta貫j dywidendy w wysoko軼i 5 z na jedn akcj, a wymagana przez inwestora stopa zwrotu wynosi 20%. Rozwi您anie Model sta貫go tempa wzrostu dywidendy (model Gordona) P0 – bie膨ca warto嗆 wewn皻rzna akcji Dt – wielko嗆 dywidendy wyp豉conej przez sp馧k w pierwszym roku r – wymagana przez inwestora stopa zwrotu g – sta貫 tempo wzrostu dywidendy za這瞠nie r > g tempo wzrostu dywidendy okre郵i mo積a na podstawie wzoru g = w * r0 w – wsp馧czynnik dochod闚 zatrzymanych w sp馧ce r0 – stopa zysku zatrzymanych dochod闚 przez sp馧k Przyk豉d Wyce akcje sp馧ki Omega S.A. wiedz帷, 瞠 sp馧ka prowadzi polityk wyp豉cania swoim akcjonariuszom co roku 30% zysku netto w postaci dywidendy oraz przewiduj帷 w ci庵u nast瘼nych lat sta造 rozw鎩 firmy w dotychczasowym tempie. Przeci皻na stopa zysku z inwestycji dokonanych przez sp馧k wynios豉 dotychczas 15%, a wymagana przez inwestora stopa zwrotu wynosi 20%. Ostatnia wyp豉cona dywidenda wynios豉 5 z na akcj. Rozwi您anie 0,70 =(100% - 30%) / 100 – wielko嗆 zysku zatrzymanego przez sp馧k Instrumenty pochodne Pojawi造 si w latach 70 – tych XX wieku; jest to zabezpieczenie przed ryzykiem Instrument pochodny – jest to taki instrument finansowy, kt鏎ego warto嗆 zale篡 od warto軼i innego instrumentu (w szczeg鏊no軼i papiery warto軼iowe), na kt鏎y ten instrument zosta wystawiony. Dwie grupy instrument闚: instrumenty oparte na kontraktach futures – zawsze wyst瘼uj dodatnie przep造wy pieni篹ne (kontrakty s zobowi您aniem dla obu stron), zaliczamy: kontrakty futures, kontrakty forword, SWAP instrumenty oparte na opcjach – nie zawsze musi wyst徙i przep造w pieni篹ny (zobowi您anie dla jednej strony, a dla drugiej prawa), zaliczamy: opcje kontrakty typu CAP (czapkowe) kontrakty typu COLLAR (ko軟ie篡kowe) kontrakty typu FLOOR Instrumenty oparte na kontraktach futures – dotycz transakcji zawieranych w przysz這軼i, mo積a je podzieli na: COMMODITYL futures (przedmiotem transakcji s towary) FIANANCIAL futures (przedmiotem transakcji s instrumenty finansowe) Kontrakt financial futures – jest to uzgodnienie dotycz帷e dostarczenia w okre郵onym czasie, po okre郵onej cenie pewnej ilo軼i instrumentu finansowego, kt鏎ego dotyczy kontrakt. Kontrakt obowi您uje dwie strony. Jedn stron jest nabywca a drug wystawiaj帷y kontrakt. Stosuje si tutaj okre郵enia: kr鏒ka pozycja – jest to pozycja osoby wystawiaj帷ej kontrakt d逝ga pozycja – jest to pozycja osoby nabywaj帷ej kontrakt W鈔鏚 kontrakt闚 financial futures nale篡 wyr騜ni: walutowe kontrakty financial futures - dotycz dostarczania okre郵onej waluty innego kraju po kursie okre郵onym w kontrakcie procentowe kontrakty financial futures – dotycz dostarczenia okre郵onej ilo軼i oprocentowanego instrumentu finansowego po cenie okre郵onej w kontrakcie indeksowe kontrakty financial futures – przedmiotem kontraktu jest indeks gie責y (jest to charakter umowny) st康 te je瞠li warto嗆 indeksu jest ni窺za ni cena um闚iona w kontrakcie to nabywca kontraktu p豉ci r騜nic wystawiaj帷emu kontrakt, a je瞠li warto嗆 indeksu jest wy窺za ni cena um闚iona w kontrakcie to wystawiaj帷y kontrakt p豉ci r騜nic nabywcy. Kontrakt forword – jest to instrument finansowy kt鏎y zobowi您uje dwie strony do zawarcia w przysz這軼i na warunkach zawartych w kontrakcie. Kontrakt futures wyst瘼uje z regu造 na gie責zie jest kontraktem standardowym, dla kt鏎ego 軼i郵e okre郵one s ilo軼i przedmiotu kontraktu i terminu dostawy, charakterystyk t okre郵a gie責a, jedynie cena jest negocjowana na rynku termin dostawy jest okre郵ony jako ca造 miesi帷 w przewa瘸j帷ej wi瘯szo軼i przypadk闚 dostawca przedmiotu kontraktu nie wyst瘼uje gdy pozycja przyj皻a w kontrakcie przez inwestora jest likwidowana przed terminem dostawy przy przyj璚iu odwrotnej pozycji (np. kr鏒ka pozycja poprzez przyj璚ie dodatkowo d逝giej pozycji) przez obie strony jest wnoszony depozyt, stanowi帷y pewien procent kontraktu (kilka procent) ?????????????????? kontrakt jest rozliczany codziennie na zasadzie „marketing to market” Kontrakt forword wyst瘼uje w obrocie pozagie責owym jest kontraktem niestandaryzowanym, na zam闚ienie co oznacza, 瞠 strony kontraktu ustalaj ilo嗆 przedmiotu kontraktu i termin dostawy termin dostawy okre郵ony jest jako konkretny dzie prawie zawsze dochodzi do dostawy przedmiotu kontraktu zawarcie kontraktu nie wymaga wniesienia depozytu p豉tno嗆 nast瘼uje po dostawie (jest rozliczone po dostawie towaru)????????????? SWAP SWAP definiowany najbardziej og鏊nie jest operacj wymiany strumieni finansowych, kt鏎ych warto嗆 i terminy s z g鏎y okre郵one. Na podstawie zawartej umowy strony transakcji zgadzaj si wymieni mi璠zy sob w okre郵onym terminie strumie p豉tno軼i przy czym wykonanie zobowi您ania jednej strony wynikaj帷e z umowy jest uzale積ione od realizacji zobowi您a drugiej strony. Najcz窷ciej spotykane to: procentowe kontrakty swapowe, w kt鏎ych strony zamieniaj si zad逝瞠niem (oprocentowanie wed逝g sta貫j stopy procentowej na oprocentowanie wed逝g zmiennej stopy procentowej i vice wersa) walutowe kontrakty swapowe, w kt鏎ych strony zamieniaj si p豉tno軼iami w r騜nych walutach Opcje 安iatowym centrum opcji s Stany Zjednoczone, a drugim Wielka Brytania. Wyr騜niamy opcje towarowe i finansowe. Opcja – jest to dokument stwierdzaj帷y nabycie prawa do zakupu lub sprzeda篡 papier闚 warto軼iowych lub innego instrumentu finansowego. Wyr騜nia si dwa podstawowe rodzaje opcji: opcja kupna (typu call) – daje prawo jej posiadaczowi do zakupu instrumentu finansowego, kt鏎ego ta opcja dotyczy w okre郵onym czasie po okre郵onej cenie opcja sprzeda篡 (typu put) – daje prawo jej posiadaczowi do sprzeda篡 instrumentu finansowego, kt鏎ego ta opcja dotyczy w okre郵onym czasie po okre郵onej cenie Posiadacz opcji Wystawiaj帷y opcj Zale積o嗆 pomi璠zy rodzajem transakcji a rodzajem prawa p造n帷ego z opcji call Put Kupno Prawo do nabycia instrumentu pierwotnego po cenie z g鏎y ustalonej Prawo do sprzeda篡 instrumentu pierwotnego po cenie z g鏎y ustalonej Sprzeda Zobowi您anie do sprzeda篡 na 膨danie posiadacza opcji, instrumentu pierwotnego po cenie ustalonej z g鏎y Zobowi您anie do sprzeda篡 na 膨danie posiadacza opcji, instrumentu pierwotnego po cenie ustalonej z g鏎y W transakcjach opcyjnych mog bra udzia: kupuj帷y opcje kupna sprzedaj帷y opcje kupna kupuj帷y opcje sprzeda篡 sprzedaj帷y opcje sprzeda篡 Ze wzgl璠u na kryterium czasu mo積a m闚i o dw鏂h terminach: termin wyga郾i璚ia opcji jest to termin po up造wie kt鏎ego opcja nie mo瞠 by wykonana i traci swoj wa積o嗆 termin wykonania opcji jest to termin w kt鏎ym opcja jest wykonana W zwi您ku z powy窺zym wyr騜nia si dwa rodzaje opcji:????????????????? opcje ameryka雟kie – posiadacz mo瞠 j wykona w dowolnym dniu od momentu jej nabycia do terminu wyga郾i璚ia (mo瞠my sprzeda w dowolnym dniu) opcja europejska – posiadacz mo瞠 j wykona jedynie w dniu w kt鏎ym przypada termin wyga郾i璚ia opcji Z opcjami wi捫 si r騜ne ceny: cena wykonania inaczej cena rozliczenia, jest to cena po jakiej opcja jest wykonana, jest ona ustalona w momencie wystawienia opcji i nie zmienia si cena opcji zwana premi jest to cena prawa kt鏎e nabywa posiadacz opcji (prawo to dotyczy przysz造ch warunk闚 sprzeda篡 b康 kupna instrumentu pierwotnego), jest to warto嗆 rynkowa opcji zmieniaj帷a si w czasie cena instrumentu pierwotnego jest to warto嗆 rynkowa instrumentu na kt鏎y opiewa opcja. Przy podejmowaniu decyzji o wykonaniu opcji mog wyst徙i trzy sytuacje z kt鏎ych ka盥a ma tradycyjn nazw: opcja „jest w cenie” gdy op豉ca si j wykona. W przypadku opcji kupna oznacza to 瞠 cena wykonania jest ni窺za ni bie膨ca cena rynkowa instrumentu pierwotnego, a w przypadku opcji sprzeda篡 oznacza to 瞠 cena wykonania jest wy窺za ni bie膨ca cena rynkowa instrumentu pierwotnego opcja” nie jest w cenie” gdy nie op豉ca si jej wykonywa. W przypadku opcji kupna oznacza to 瞠 cena wykonania jest wy窺za ni cena bie膨ca rynkowa instrumentu pierwotnego, a w przypadku opcji sprzeda篡 oznacza to 瞠 cena wykonania jest ni窺za ni bie膨ca cena rynkowa instrumentu pierwotnego opcja „jest po cenie” gdy cena wykonania jest r闚na bie膨cej cenie rynkowej instrumentu pierwotnego kt鏎ego ta opcja dotyczy Rodzaje opcji(dwie grupy): Opcje kasowe (natychmiastowe): opcje akcyjne, instrumentem pierwotnym jest akcja opcje walutowe, instrumentem pierwotnym jest waluta kraju innego tzn. cena wykonania jest wyra穎na jako kurs waluty opcje procentowe, instrumentem pierwotnym jest tu oprocentowany papier warto軼iowy np. obligacje opcje indeksowe, instrumentem pierwotnym jest tu indeks rynku W przypadku opcji kupna w momencie wykupienia opcji posiadacz otrzymuje sum pieni篹n proporcjonaln do r騜nicy mi璠zy warto軼i indeksu w momencie wykonania a cen wykonania. W przypadku opcji sprzeda篡 w momencie gdy wykonujemy opcj posiadacz opcji otrzymuje sum pieni篹n proporcjonaln do r騜nicy mi璠zy cen wykonania a warto軼i bie膨c indeksu Opcje terminowe opcje na kontrakty futures Poj璚ie i rodzaj inwestor闚 Inwestorem jest osoba posiadaj帷a zasoby inwestycyjne i chc帷a je zainwestowa. Na rynku kapita這wym mog inwestowa osoby fizyczne i prawne. Cechy: p造nno嗆 obrotu skala ryzyka doch鏚 Do podstawowych kryteri闚 klasyfikacyjnych inwestor闚 mo積a zaliczy: rozmiary kapita逝 i profesjonalizm zarz康zaj帷ych kapita貫m czas inwestowania 廝鏚豉 pochodzenia kapita逝 Na rynku kapita這wym mo積a wyr騜ni dwie zasadnicze grupy inwestor闚: Inwestorzy indywidualni – mo瞠 by ka盥y, nieprofesjonali軼i, cz瘰to korzystaj z informacji zawartych w prasie; dwie grupy: akcjonariat pracowniczy – osoby kt鏎e dosta造 akcje od sp馧ki w kt鏎ej pracuj gospodarstwa domowe Inwestor闚 indywidualnych mo積a podzieli na (zale篡 od stopnia zamo積o軼i, stopy zwrotu): inwestorzy indywidualni drobni inwestorzy indywidualni 鈔edni inwestorzy indywidualni wi瘯si Inwestorzy instytucjonalni Do najpot篹niejszych grup inwestor闚 instytucjonalnych nale膨: banki korporacyjne, banki inwestycyjne fundusze zbiorowego inwestowania fundusze ubezpieczeniowe i emerytalne fundusze typu venture capital przedsi瑿iorstwa Skarb Pa雟twa inni np. domy maklerskie Bankowo嗆 inwestycyjna obejmuje wiele us逝g finansowych do kt鏎ych mo積a zaliczy przede wszystkim: przeprowadzanie i gwarantowanie emisji na rynku pierwotnym dzia豉lno嗆 dealersk na rynku wt鏎nym konstruowanie i oferowanie nowych instrument闚 finansowych przede wszystkim instrument闚 pochodnych zarz康zanie inwestycjami w instrumenty finansowe na zlecenie klient闚 Fundusz zbiorowego inwestowania – rodzaje: zamkni皻e fundusze inwestycyjne – sp馧ka inwestycyjna o okre郵onej liczbie udzia堯w (akcji) kt鏎e s kupowane i sprzedawane na rynku wt鏎nym otwarte fundusze inwestycyjne (fundusz powierniczy) – sp馧ka inwestycyjna od kt鏎ej inwestorzy kupuj udzia造 i kt鏎e odsprzedaj (r騜nice na egzamin??????????????) Uczestnicy funduszy uzyskuj korzy軼i: efekt skali gdy fundusz mo瞠 nabywa instrumenty o du瞠j warto軼i nominalnej (takie jak bony skarbowe) na kt鏎e sta pojedynczego , drobnego inwestora profesjonalne zarz康zanie inwestycjami gdy fundusz zatrudnia zarz康zaj帷ych portfelem kt鏎zy s specjalistami w tej dziedzinie Fundusze emerytalne i ubezpieczeniowe zarz康zaj znacznymi 鈔odkami Fundusze typu venture capital – zapewniaj zasilanie kapita這we na okresy 鈔ednie i d逝goterminowe firmom, kt鏎e nie wesz造 jeszcze na rynek papier闚 warto軼iowych z zamiarem p騧niejszej odsprzeda篡 udzia堯w lub akcji z zyskiem. G堯wnym obszarem lokat kapita這wych jest wspieranie dzia豉lno軼i gospodarczej firmy o du篡m potencjale wzrostu, finansowo zaawansowanych prac nad zastosowaniem nowoczesnych technologii, wprowadzenie do produkcji nowych lub zmodernizowanych produkt闚 czy te unowocze郾ienie przedsi瑿iorstwa i dzia豉nia prywatyzacyjne. Przedsi瑿iorstwo mo瞠 by inwestorem instytucjonalnym, mo瞠 kupowa akcje lub obligacje innych sp馧ek. Przyjmuj帷 jako kryterium czas inwestowania i aktywno嗆 na rynku kapita這wym inwestor闚 mo積a podzieli na: inwestorzy kr鏒koterminowi o zachowaniach spekulacyjnych inwestorzy 鈔ednioterminowi inwestorzy d逝goterminowi Przyjmuj帷 jako kryterium pochodzenie kapita逝 mo積a wyr騜ni: inwestor闚 krajowych (inwestycje w kapita pochodzenia krajowego) inwestor闚 zagranicznych mi璠zynarodowe instytucje inwestowania Ryzyko inwestycyjne na rynku kapita這wym mo積a okre郵i jako potencjalny obiektywny i subiektywny odczuwalny stopie zagro瞠nia w uzyskaniu oczekiwanych przez inwestora korzy軼i ekonomicznych. Przez poj璚ie ryzyka rozumie si niebezpiecze雟two straty lub (inaczej) niebezpiecze雟two nie osi庵ni璚ia celu za這穎nego przy podejmowaniu decyzji. Ryzyko mo積a podzieli na: ryzyko w豉軼iwe funkcjonuj帷e na zasadach wielkich liczb (np. kl瘰ki 篡wio這we) ryzyko obiektywne zwi您ane z niemo磧iwo軼i przewidzenia niekt鏎ych zmian (np. odkry naukowych w przysz這軼i) ryzyko subiektywne wynikaj帷e z niedoskona這軼i dzia豉 cz這wieka (b喚dne przewidywanie koniunktury rynkowej) ryzyko polityczne –stabilno嗆 polityki spo貫cznej i gospodarki (zaufanie do rz康u itp.) ryzyko makroekonomiczne – ocena rozwoju gospodarczego ryzyko rynku – stabilno嗆 i p造nno嗆 ryzyko technologiczne – zmiany proces闚 technologicznych ryzyko finansowe – stabilno嗆 pieni康za, kursy walutowe, podatki (mo磧iwe zmiany i zagro瞠nia) Mo積a wyr騜ni grupy instrument闚: Instrumenty finansowe o ma造m ryzyku i umiarkowanym ale wzgl璠nie pewnym dochodzie (obligacje) Instrumenty finansowe o wi瘯szym ryzyku i mo磧iwo軼i wy窺zych dochod闚 (akcje) Instrumenty finansowe o wysokim ryzyku i wysokich mo磧iwych dochodach (instrumenty pochodne). Strategie inwestycyjne rynku kapita這wego – kryteria: okres inwestowania ryzyko inwestycyjne Jako kryterium bierzemy pod uwag okres inwestowania; strategie kr鏒kookresowe – horyzont czasowy od kilku sesji gie責owych do kilku miesi璚y, decyzje opieraj si na aktualnych relacjach mi璠zy popytem a poda膨 na rynku papier闚 warto軼iowych; erystyczne jest to 瞠 te inwestycje charakteryzuj inwestor闚 operuj帷ych kapita貫m spekulacyjnym oraz cze嗆 inwestor闚 indywidualnych kt鏎zy kupuj akcje gdy ich cena jest niska a sprzedaj gdy ich cena jest wysoka. Du篡 udzia inwestor闚 kr鏒koterminowych mo瞠 wp造wa destabilizuj帷o na rynek papier闚 warto軼iowych. Charakteryzuj si du膨 p造nno軼i kt鏎a wyra瘸 si szybko軼i i 豉two軼i zamiany papier闚 warto軼iowych na got闚k strategie d逝gookresowe – bazuj na analizie emitent闚 poszczeg鏊nych grup papier闚 warto軼iowych, w mniejszym stopniu uwa瘸 si na bie膨ce wska幡iki. Du瘸 ilo嗆 inwestor闚 wp造wa stabilizuj帷o na gie責, tymi inwestorami s inwestorzy instytucjonalni (np. fundusze inwestycyjne). Z punktu widzenia ryzyka inwestycyjnego wyr騜niamy: strategie dochodowe – obejmuj inwestycje w papiery warto軼iowe zapewniaj帷e wzgl璠nie pewny doch鏚; stosowana przez inwestor闚 mniej sk這nnych do ryzyka (obligacje, pewne akcje) strategie wzrostowe – zorientowane na zakup papier闚 warto軼iowych zak豉daj帷ych osi庵ni璚ie zysku wyniku wzrostu cen gie責owych; s bardziej ryzykowne wi捫e si to z trudnymi do przewidzenia zmianami globalnymi, z ryzykiem b喚dnej wyceny papier闚 warto軼iowych , z tej strategii korzysta wielu inwestor闚 poniewa kiedy ro郾ie ryzyko rosn te dochody Do podstawowych innych rodzaj闚 strategii mo積a r闚nie zaliczy: metod regularnego inwestowania – polega og鏊nie na systematycznym lokowaniu sta貫j sumy pieni璠zy w regularnych odst瘼ach czasu na zakup okre郵onego pakietu papier闚 warto軼iowych metod sta貫go kapita逝 inwestycyjnego i sta貫j relacji kierunk闚 inwestowania – przeznaczamy pewn kwot na zakup akcji i kiedy cena zacznie rosn望 to r騜nice pomi璠zy aktualn cen a cen zakupu przeznaczmy na zakup instrument闚 pewnych (np. obligacji), a jak cena spada to sprzedajemy te obligacje aby uzupe軟i kapita pocz徠kowy metod cenowo – wska幡ikow – opiera si na zasadzie przyj璚ia za podstaw decyzji inwestycyjnej okre郵onego poziomu cen lub wska幡ik闚 papier闚 warto軼iowych wynikaj帷ych z analizy danego rynku (np. wska幡ik indeksu gie責owego, wska幡ik P/E) Inwestowanie portfelowe – jest ch皻nie stosowane przez inwestor闚 indywidualnych i instytucjonalnych Rodzaje ryzyka i ich wp造w na ca趾owite ryzyko portfela 毒鏚豉 ryzyka: Ryzyko ca趾owite: Ryzyko specyficzne (dywersyfikowalne) ryzyko zwi您ane z dzia豉lno軼i gospodarcz – ryzyko zwi您ane z natur przedsi瞝zi璚ia gospodarczego (biznesu) ryzyko finansowe - ryzyko zwi您ane ze 廝鏚豉mi finansowania dzia豉lno軼i firmy Ryzyko systematyczne (niedywersyfikowalne) ryzyko rynkowe - ryzyko zwi您ane z tendencj pod捫ania cen akcji za og鏊nym trendem rynku ryzyko stopy procentowej – niepewno嗆 zwi您ana ze zmianami st鏕 procentowych. Prawdopodobie雟two poniesienia straty spowodowanej wzrostem stopy procentowej ryzyko stopy reinwestycyjnej - ryzyko zwi您ane z reiwestycj dochod闚 z kapita逝 na ni窺zy procent ryzyko si造 nabywczej – ryzyko zmniejszenia si造 nabywczej aktyw闚 i dochodu przez przysz陰 inflacj ryzyko kursowe – niepewno嗆 zwi您ana ze zmianami warto軼i walut Do podstawowych kryteri闚 wyboru zestawu portfela papier闚 warto軼iowych mo積a zaliczy: sformu這wanie strategii inwestowania na rynku papier闚 warto軼iowych, g堯wnie w aspekcie oczekiwanego dochodu i ryzyka inwestycyjnego (strategia bezpieczna, umiarkowanego b康 wysokiego ryzyka) analiza papier闚 warto軼iowych znajduj帷ych si na rynku i uporz康kowanie ich wed逝g ustalonych cen, na przyk豉d akcje solidnych sp馧ek (blue chips) niestabilnych czy sp馧ek du篡ch i ma造ch okre郵enie horyzontu czasowego inwestycji portfelowych (d逝gookresowych, kr鏒kookresowych) dokonanie wyboru zestawu portfela z r騜nych grup papier闚 warto軼iowych i wyb鏎 z licznych dost瘼nych na rynku papier闚 warto軼iowych zestawu ograniczonego, wed逝g ustalonych wcze郾iej kryteri闚 okre郵ona cena posiadanego portfela i wprowadzenie korekt wynikaj帷ych z bie膨cej analizy rynku papier闚 warto軼iowych. Mianem portfeli efektywnych okre郵a si te dla kt鏎ych nie istnieje portfel o tej samej oczekiwanej stopie zysku i mniejszym ryzyku lub o tym samym ryzyku i wi瘯szej stopie zysku. Ryzyko inwestycyjne w systemie portfelowym zale積e jest od ryzyka wyst瘼uj帷ego przy poszczeg鏊nych papierach warto軼iowych i od ich udzia堯w w portfelu oraz od wsp馧czynnik闚 korelacji mi璠zy nimi. Podstawowymi wielko軼iami w analizie portfelowej s: oczekiwana stopa zwrotu oraz ryzyko mierzone odchyleniem standardowym stopy zwrotu R – oczekiwana stopa zwrotu Pi – prawdopodobie雟two wyst徙ienia i – tej mo磧iwej stopy zwrotu Ri – i – ta mo磧iwa do osi庵ni璚ia stopa zwrotu m – liczba mo磧iwych do osi庵ni璚ia st鏕 zwrotu Gdy brak jest danych na temat rozk豉du stopy zwrotu oczekiwan stop zwrotu mo積a oszacowa na podstawie danych z przesz這軼i Rt – stopa zwrotu zrealizowana w okresie t n – liczba okres闚 z kt鏎ych pochodz obserwacje stopy zwrotu Przyk豉d Roczne stopy zwrotu akcji sp馧ki Omega S.A. zrealizowane w ci庵u ostatnich 8 lat s nast瘼uj帷e Rok 1 2 3 4 5 6 7 8 Zrealizowana stopa zwrotu 2% 5% -7% -2% 12% 5% 7% 4% Oszacuj oczekiwan stop zwrotu dla akcji Omega S.A. Rozwi您anie R= 0,0325 = 3,25% Ryzyko inwestowania w akcje mo積a okre郵i za pomoc wariancji oraz odchylenia standardowego stopy zwrotu. S to bezwzgl璠ne miary ryzyka V – wariancja oczekiwanej stopy zwrotu s – odchylenie oczekiwanej stopy zwrotu Wzgl璠na miara ryzyka inwestycyjnego jest wsp馧czynnikiem zmienno軼i stopy zwrotu CV – wsp馧czynnik zmienno軼i stopy zwrotu Gdy brak jest danych na temat rozk豉du stopy zwrotu wariancj mo積a oszacowa na podstawie historycznych st鏕 zwrotu Odchylenie standardowe papier闚 warto軼iowych wyra穎ne w procentach wskazuje jakie jest przeci皻ne odchylenie mo磧iwych st鏕 zysku od oczekiwanej stopy zysku. Im wy窺ze odchylenie standardowe tym wi瘯sze ryzyko zwi您ane z papierem. Wsp馧czynnik zmienno軼i jest relatywn miar ryzyka wzgl璠em stopy zwrotu. Okre郵a on jakie ryzyko przypada na jednostk stopy zwrotu z papier闚 warto軼iowych. Wielko嗆 ryzyka przypadaj帷a na jednostk stopy zysku powinna by jak najni窺za. Przyk豉d Opieraj帷 si na danych z poprzedniego przyk豉du oszacuj wariancj, odchylenie standardowe i wsp馧czynnik zmienno軼i oczekiwanej stopy zwrotu dla akcji sp馧ki Omega S.A. (0,02 - 0,0325)2 + (0,05 – 0,0325)2+ (-0,07 – 0,0325)2+ (-0,02 – 0,0325)2+ (0,12 – 0,0325)2+ (0,05 – 0,0325)2+ (0,07 – 0,0325)2+ (0,04 – 0,0325)2 = 0,02315 Wyszczeg鏊nienie Inwestycja A Inwestycja B Oczekiwana stopa zwrotu 0,07 0,12 Odchylenie standardowe 0,05 0,07 CV A = 0,05 : 0,07 = 0,714 CV B = 0,07 : 0,12 = 0,583 Analiza fundamentalna polega na badaniu czynnik闚 ekonomicznych kt鏎e wp造waj na zachowanie si kurs闚 papier闚 warto軼iowych. Podej軼ie fundamentalne skupia si na poziomie: kraju i jego otoczenia bran篡 przedsi瑿iorstwa Analiza kraju i jego otoczenia obejmuje mi璠zy innymi: produkt krajowy brutto polityk pieni篹n polityk procentow poziom inflacji bilans handlowy stop bezrobocia stan d逝gu publicznego stopie i spos鏏 inwestycji pa雟twa Analiza bran篡 (celem jest wyb鏎 bran篡 o du篡ch szansach rozwoju) ocena mi璠zy innymi nast瘼uj帷ych element闚: wra磧iwo嗆 bran篡 na czynniki makroekonomiczne fazy cyklu 篡cia bran篡 (wprowadzenie, wzrost, dojrza這嗆, nasycenie, spadek) stabilno嗆 zysk闚 i rentowno嗆 bran篡 potencja bran篡 (perspektywy rozwoju, nowe rynki zbytu, nowe produkty, produkty substytucyjne) struktury popytu (rodzaj odbiorc闚, ryzyko utraty odbiorc闚) stopnia konkurencyjno軼i w bran篡 (bariery wej軼ia i wyj軼ia) zaopatrzenie w surowce dla bran篡 (si豉 negocjacyjna dostawc闚) wp造wu na 鈔odowisko naturalne Analiza przedsi瑿iorstwa; podstawowym 廝鏚貫m informacji wykorzystywanych w analizie s: prospekty emisyjne bilanse rachunki wynik闚 rachunki przep造w闚 pieni篹nych Analiza wska幡ikowa por闚nania w przestrzeni polegaj na por闚nywaniu wska幡ik闚 jednej sp馧ki z takimi samymi wska幡ikami innej sp馧ki z tej samej bran篡 lub z warto軼iami tych wska幡ik闚 wyznaczanymi dla ca貫j bran篡 por闚nania w czasie polegaj na odniesieniu warto軼i wska幡ika do takiego samego wska幡ika wyznaczonego dla tej samej firmy we wcze郾iejszych lub p騧niejszym okresie (w przypadku prognozy) W analizie wska幡ikowej bierze si pod uwag nast瘼uj帷e wska幡iki: p造nno嗆 zad逝瞠nie sprawno嗆 dzia豉nia(zarz康zanie aktywami) rentowno嗆 warto嗆 rynkowa Metoda wyceny warto軼i przedsi瑿iorstwa. Warto嗆 przedsi瑿iorstwa otrzymana w wyniku analizy fundamentalnej mo瞠 by interpretowany jako: warto嗆 ksi璕owa – warto嗆 firmy wynikaj帷a z zapis闚 w ksi璕ach handlowych (bilansie) warto嗆 likwidacyjna – suma cen uzyskanych ze sprzeda篡 poszczeg鏊nych sk豉dnik闚 maj徠kowych lub ca貫go przedsi瑿iorstwa warto嗆 odtworzeniowa – suma nak豉d闚 finansowych niezb璠nych do odtworzenia poszczeg鏊nych element闚 (przy okre郵onym poziomie ..........)maj徠ku przedsi瑿iorstwa na dany moment warto嗆 zastosowana – warto嗆 gwarantuj帷a zabezpieczenie udzielonego kredytu, cz瘰to jest wyra瘸na jako procent warto軼i aktyw闚 netto przedsi瑿iorstwa kt鏎emu bank udziela kredytu warto嗆 ekonomiczna – warto嗆 odzwierciedlaj帷a zdolno軼i przedsi瑿iorstwa do pomna瘸nia zysk闚 Na podstawie wyr騜nionych mo磧iwych warto軼i przedsi瑿iorstwa w ramach analizy fundamentalnej mo積a okre郵i trzy podstawowe grupy metod: metoda wyceny na podstawie substancji firmy (warto軼i maj徠ku) metoda wyceny oparta na dochodowo軼i firmy (zdolno軼i do generowania zysk闚) metoda mieszana Analiz techniczn mo積a zdefiniowa jako proces studiowania aktualnych i historycznych danych o kursach ilo軼i przeprowadzonych transakcji, warto軼i wska幡ik闚 gie責owych. W literaturze przedmiotu dokonuje si podzia逝 tej metody na: klasyczn analiz techniczn, kt鏎a obejmuje: analiz trendu analiz formacji analiz warto軼i obrot闚 analiz fal i cykli nowoczesn analiz techniczn Do najbardziej znanych typ闚 wykres闚 ilustruj帷ych ruch cen akcji (warto軼i wska幡ik闚 itp.) nale膨: wykres liniowy wykres s逝pkowy wykres punktowo – symboliczny (wykres punkt闚 i figur) popularnie zwane wykresami typu k馧ko – krzy篡k wykres 鈍iecznikowy