Wyszukiwarka:
Artykuły > Wypracowania >

Humanizm w "Piesniach" i "Fraszkach" J. Kochanowskiego




Fraszka - drobny utwór wierszem, czesto o charakterze zartobliwym, oparty na dowcipnym pomysle, odmiana epigramatu; nazwe wprowadzil Kochanowski. Tematem moze byc wszystko: milosc, pochwala rycerskiej smierci, dom, zart sytuacyjny, teza filozoficzna, same fraszki, slawa, zycie dworskie. - fraszki sa "na", "do", "o" jakiejs rzeczy, czlowieku, sprawie - sa rózne w róznych kategoriach wyszukane stylistycznie i skromne, liryczne, filozoficzne, satyryczne, powazne, wesole, przekorne, celne, aluzyjne, dlugie i krótkie, opisowo - ilustracyjne, wyznaniowo-liryczne lub dramatyzowane (rozbudowane dialogowo) - Kochanowski stworzyl wlasna odmiane gatunku, zwiekszajac jego pojemnosc, stosujac rózne rozmiary, kategorie, proponujac wszechstronnosc i uniwersalnosc tematyczna - zbiór spójny mimo niejednolitosci dzieki porzadkujacemu autorskiemu widzeniu swiata - oko pisarza wylawia rzeczy, ludzi, sprawy godne zauwazenia; dzieki umiejetnosci obserwacji i talentowi dostrzegania kazdego przedmiotu powstalo to, co mozna nazwac pelna renesansowa wizja swiata - zróznicowanie rozmiarów wiersza - wizerunki, zwierciadla, obraz kultury, zainteresowanie czlowiekiem i jego sprawami - zasada varietas zawieraja "rózna materyje", przeznaczone sa dla róznych osób - fraszki to nie tylko wiersze poety, ale "wszystko cokolwiek myslimy" i "cokolwiek czynimy" bliskie Ekleziastowi "vanitas vanitatum et omnia vanitas" - galeria postaci, autoironia - zycie ludzkie jako komedia - w zbiorze tez refleksyjne wiersze-modlitwy np. "Modlitwa o deszcz" - poeta obserwatorem wielkiego widowiska, ale i czastka swiata - pisane po polsku i po lacinie (Foricoenia) Piesni - róznorodne - horacjanskie (tlumaczenia, adaptacje, wspólne motywy i filozofia) - renesansowe imitatio, nasladownictwo, poeta doctus mial dazyc do przescigniecia wzoru antycznego; najbardziej twórczym sposobem transpozycja starozytnych gatunków do literatury narodowej - natura jednym z tematów, dostrzegana w perspektywie czasowej (zmiana pór roku), przedstawiona jako lad i piekno, dostarcza wzruszen - czlowiek w perspektywie spolecznej, piesni biesiadne, motyw wina, radosci, zachecenie do uzywania zywota - sytuacje czlowieka w swiecie okreslaja. Bóg, fortuna i czas - stosunek czlowieka do Boga - stale obecny motyw przemijania, wartoscia zdolna przeciwstawic sie dzialaniu czasu jest cnota, stanowi sama w sobie nagrode i ona zapewni czlowiekowi miejsce w niebie - motyw zlotego srodka, poprzestawania na malym, wyrzeczenie sie bogactw - temat milosci - problem ojczyzny i dobrego obywatela - motyw szczesliwego zycia wiejskiego, wsi spokojnej - liryka religijna - podmiotem lirycznym hymnu, "Czego chcesz od nas. Panie" jest renesansowy humanista