Wyszukiwarka:
Artykuły > Wypracowania >

Fortepian Szopena (C.K. Norwid)




Poemat nalezacy do cyklu "Vade-mecum", co oznacza "pójdz za mna". Odbiorca powinien podazyc za poeta - swoim przewodnikiem. Problematyka: "Fortepian Szopena" zwiazany jest z kategoria tragizmu u Norwida. Tragicznosc w tym wierszu laczy sie z realnym i symbolicznym zarazem aktem niszczenia wielkiej wartosci. W poemacie ukonkretnieniem tej wartosci jest "sprzet podobny do trumny" - fortepian, na którym grywal Chopin w czasach warszawskich. Fortepian ten zostal wyrzucony na bruk z okien palacu Zamoyskich w czasie akcji odwetowej wojska rosyjskiego po zamachu na cesarskiego namiestnika w Królestwie Polskim - gen. Berga. Muzyka Chopina jest przedstawiona przez Norwida jako ziemskie dopelnienie piekna doskonalego. Ma ono sile podnoszenia rzeczywistosci do idealu, przemieniania jej w byt doskonaly. Takiej transformacji doznala w muzyce Chopina Polska i polskosc: "Polska przemienionych kolodziejów", czyli chlopów uszlachetnionych dzieki milosci do wykonywanej pracy na roli, co ukazuje sztuka Chopina. W poemacie zarysowuje sie tragiczny i wieczny konflikt miedzy pieknem doskonalym, pojmowanym przez Norwida jako dobro, a historia, zyciem, realnoscia - skazonymi przez zlo, malosc, przez "brak", wedle okreslenia samego poety. Reprezentantami tego zla sa w poemacie wlasnie zolnierze ciskajacy na bruk fortepian. Ale w tym momencie dochodzi w poemacie do glosu norwidowska ironia. Powoduje ona, ze efekt czynu mija sie z intencjami, ze zniszczenie rzeczy nie jest równoznaczne z zaglada wartosci. Zakonczenie uderza w ton triumfu: "Ciesz sie, pózny wnuku... / Jekly gluche kamienie: / Ideal - siegnal bruku -". Te wspaniala i tajemnicza formule mozna rozumiec jako pogodzenie piekna doskonalego i realnosci, wtopienie sie idealu w zycie, odkupienie zla przez symboliczny akt cierpienia, wreszcie mozna ja takze zinterpretowac jako zejscie Chopina w lud. Nastroje i tempo poszczególnych fragmentów i czastek poematu: I i II - tempo powolne; smutek i refleksja wyplywajacy ze wspomnienia; zestawienie Chopina z lira Orfeusza III - bardzo dynamiczne tempo - wykrzyknienia; nastrój podniosly (hymn pochwalny); obraz Chopina jak kutej w marmurze postaci; alabastrowa reka porównana z klawiatura z kosci sloniowej IV - ton patetyczny; V - obraz Polski w muzyce Chopina; nastrój radosci VI - uczucie zalamania, zawiedzenia - poglos dzwieków fortepianu VII - nastrój podziwu; zwrotka o sztuce, literaturze, dramacie; poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czym jest sztuka; pozorny dialog, który przechodzi w monolog VIII - obraz Warszawy ogarnietej zapalem rewolucyjnym IX - zryw - wyrzucenie przez Rosjan z okna zamku fortepianu; pokazanie ogromu wojsk rosyjskich, jeku wdów, zaloby; tempo przyspieszone, bardzo dynamiczne - krótsze wersy X - obraz fortepianu porównany z cialem Orfeusza rozrywanym przez Menady