Czarne kwiaty

• Norwid Cyprian Kamil •

• 1857 •

Czarne kwiaty, powstałe w 1856, ogłoszono w „Dodatku miesięcznym” do krakowskiego „Czasu” w 1857.

Na utwór składa się sześć pośmiertnych wspomnień, napisanych prozą poetycką, o ostatnich spotkaniach i rozmowach z

wybitnymi artystami: S. Witwickim, F. Chopinem, J. Słowackim, A. Mickiewiczem, P. Delaroche’em (malarzem francuskim) oraz o

nagłej śmierci pięknej nieznajomej (Irlandki), która nastąpiła podczas podróży autora statkiem. Założona „dagerotypowa”

(określenie użyte przez Norwida) wierność opowieści prowadzi do skrupulatności w odtwarzaniu zapamiętanych szczegółów –

sytuacji, gestów, słów. Narrację, bardzo intymną, prowadzi autor z głęboką powagą, z pokorą wobec majestatu śmierci. Styl jest

programowo ascetyczny, surowy, całkowicie podporządkowany tematowi. Tytuł odnosi się do sposobu wyrazu, epitet „czarne” –

do nagrobnego charakteru zapisków.

Poza warstwą planu realnego, relacji o zwykłej rzeczywistości, kryją się sensy paraboliczne. Takich właśnie sensów nabierają

gesty i słowa opisywanych osób. Nie bez powodu w tok opowieści o ostatnich chwilach wielkich ludzi włączył Norwid epizod

dotyczący zgonu „osoby śmiertelnej” – kobiety przelotnie spotkanej na statku. Pozostali bohaterowie poprzez swe dzieła

przezwyciężyli śmierć.

Wydrukowane wraz z Czarnymi kwiatami Białe kwiaty są paraboliczną rozprawą estetyczną. Zawierają kilka opowiadań o drobnych

zdarzeniach zapamiętanych z podróży. Banalne fakty prowadzą do uogólnień filozoficzno–moralnych i estetycznych. Norwid

formułuje estetykę „białości” i teorię „ciszy”, która zakłada celowe użycie wyrazów „białych”, a więc pozornie pozbawionych

ekspresji.