Co nowego wniosła do Twojej wiedzy o faszyzmie lektura "Rozmów z katem" Kazimierza Moczarskiego.

Utwór jest ciekawy ze względu na powstanie w tak specyficznych okolicznościach i z bohaterem o takiej przeszłości. Autor spędza kilka miesięcy w celi z Jürgenem Stroopem, oficerem SS, likwidatorem warszawskiego getta i Schielke. Stroop zachęcony do zwierzeń opowiada o swoim dzieciństwie i rozwoju kariery w NSDAP, podporządkowany ślepo ideologii hitlerowskiej, która kryła braki w wykształceniu, likwidacja getta jest dla niego polem do popisu.

W aspekcie historycznym ukazana jest martyrologia Żydów, obraz płonącego getta, szereg danych faktograficznych ze strony hitlerowca, oficera SS. Dla Moczarskego jest to analiza systemu hitlerowskiego, mechanizmów oddziaływania na członków.

W aspekcie psychologicznym, utwór oddaje wpływ systemu totalitarnego na kształtowanie psychiki człowieka, faszyzm wciąga w swą machinę młodego człowieka, oprócz normalnego człowieka, ojca, żołnierza staje się on precyzyjnym ludobójcą, nieczułym na cierpienie i śmierć, bezwzględnie wykonującym rozkazy.

W aspekcie filozoficznym, Moczarski śledzi i analizuje narodziny zła w człowieku. Stroop jest efektem, jednostką wciągniętą w machinę zła, prawdopodobnie kiedy indziej skończyłby on jako zwykły mieszczuch, tępy, zarozumiały, lecz niegroźny.